Umowa stworzona przez AI

Dlaczego nie warto ślepo ufać umowie od AI

Model językowy (ChatGPT, Claude, Copilot) generuje tekst na podstawie prawdopodobieństwa, a nie aktualnego brzmienia ustawy. Nie sprawdzi kontrahenta w czeskim rejestrze handlowym (obchodní rejstřík) ani w czeskim rejestrze niewypłacalności (insolvenční rejstřík), nie zweryfikuje danych w czeskim katastrze nieruchomości (katastr nemovitostí) i bez wahania połączy postanowienia z amerykańskiego wzoru z czeską umową, nie zauważając, że są ze sobą sprzeczne.

Nie chodzi przy tym o kilka koron zaoszczędzonych na prawniku. Chodzi o to, że sąd może z powodu jednego błędu formalnego uznać za nieważną całą umowę wartą dziesiątki milionów koron czeskich – a spór, który z tego wyniknie, będzie Państwa ostatecznie kosztował setki tysięcy na zastępstwo procesowe. Weryfikacja przed podpisaniem jest w porównaniu z tym kosztem znikomym.

Gdzie AI najczęściej popełnia błędy

Nieważność z powodu wady formy

AI nie sprawdzi, czy dany rodzaj umowy wymaga z mocy ustawy formy pisemnej – typowo przy przeniesieniu prawa rzeczowego do nieruchomości (§ 560 czeskiego Kodeksu cywilnego (ustawa nr 89/2012 Sb., dalej „OZ”)). Jeżeli tej formy brakuje lub jeżeli obie strony nie podpiszą tego samego dokumentu tam, gdzie wymaga tego ustawa, umowa jest od razu nieważna (§ 582 OZ). Cała transakcja o wartości milionów może więc upaść przez błąd, którego wykrycie zajmuje adwokatowi kilka minut.

Kara umowna, którą sąd może Państwu skreślić

AI chętnie wpisuje karę w okrągłej, imponującej kwocie, nie odnosząc jej do wartości zlecenia. Rażąco wygórowaną karę sąd jednak na wniosek drugiej strony obniży (§ 2051 OZ), a bez wyraźnego postanowienia kara nie pokrywa szkody przekraczającej jej wysokość (§ 2050 OZ). Bez oceny rynkowego przedziału dla danego rodzaju zlecenia nie da się stwierdzić, czy Państwa kara jest realną dźwignią, czy tylko liczbą na papierze, która nie obroni się w sądzie.

Cure period i okres wypowiedzenia ze złego wzoru

Amerykańskie szablony przewidują sztywny termin na usunięcie naruszenia (cure period), zanim druga strona będzie mogła odstąpić od umowy lub naliczyć karę. Prawo czeskie reguluje to inaczej: przy istotnym naruszeniu umowy można odstąpić od razu (§ 2002 OZ), przy mniej poważnym trzeba najpierw wyznaczyć odpowiedni dodatkowy termin (§ 1978 OZ). Uniwersalny 30-dniowy cure period wstawiony przez AI bez względu na rodzaj naruszenia może albo uniemożliwić Państwu odstąpienie tam, gdzie mogliby Państwo zrobić to natychmiast, albo stworzyć fałszywe wrażenie, że wolno odstąpić wcześniej, niż jest to w rzeczywistości dozwolone.

Podobnie jest z wypowiedzeniem: umowę zawartą na czas nieokreślony, dotyczącą świadczeń powtarzających się, można bez odmiennego postanowienia wypowiedzieć jedynie z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia na koniec kwartału kalendarzowego (§ 1999 OZ). Jeśli AI napisze „wypowiedzenie w dowolnym momencie z miesięcznym terminem” i wyraźnie nie zastąpi regulacji ustawowej, nie wiadomo, który termin sąd uzna – a przy kontrakcie, który muszą Państwo szybko zakończyć z powodu zmiany dostawcy, oznacza to różnicę rzędu kilku dodatkowych miesięcy.

Odpowiedzialność za szkodę bez limitu

Niejasne ograniczenie odpowiedzialności oznacza, że za szkodę wynikłą z naruszenia umowy odpowiadają Państwo w pełnej wysokości, a nie tylko do uzgodnionego limitu (§ 2913 OZ). Warto zadać sobie proste rachunkowe pytanie: czy opłaca się zaoszczędzić kilka tysięcy na weryfikacji umowy wartej dziesiątki milionów i ryzykować spór za setki tysięcy?

Najczęstsze pytania dotyczące weryfikacji umowy od AI:

1. Czy wystarczy umowę od AI tylko przeczytać i podpisać? Nie – nawet formalnie poprawny tekst może mieć wadliwą formę lub niewykonalną karę, której bez doświadczenia Państwo nie rozpoznają.

2. Czym jest cure period i dlaczego AI często ustawia go źle? To termin na usunięcie naruszenia umowy przed odstąpieniem – czeska ustawa reguluje go jednak różnie w zależności od wagi naruszenia, a generyczny wzór tego nie rozróżnia.

3. Jak długo trwa weryfikacja u adwokata? Dzięki połączeniu sprawdzonych narzędzi i pracy adwokata jest zwykle znacznie szybsza niż pisanie umowy od zera – termin ustalimy pod adresem konsultacja@arws.cz.

Tabela ryzyk

Jak przebiega weryfikacja umowy od AI w ARROWS

Projekt umowy prosimy przesłać na adres konsultacja@arws.cz – nie ma znaczenia, czy napisał go ChatGPT, Claude, Copilot, czy wewnętrzny szablon. Po przesłaniu dokumentu podamy stałą cenę weryfikacji, a nie stawkę godzinową – wiedzą Państwo z góry, ile kontrola będzie kosztować, a jest to ułamek wartości, którą chroni.

Weryfikację zawsze przeprowadza adwokat, wspierany własnymi bezpiecznymi i licencjonowanymi narzędziami, dostosowanymi do prawa czeskiego, które nie halucynują jak modele publiczne. ARROWS jako pierwsza kancelaria adwokacka w Czechach utworzyła wyspecjalizowany wewnętrzny zespół ds. AI, a za pracę ze sztuczną inteligencją zdobyła w konkursie Kancelaria Prawnicza Roku tytuł Innowacyjna Firma Roku 2024. Jak konkretnie AI zmienia przygotowywanie umów i inne obszary naszej pracy, opisujemy w sekcji wdrażanie sztucznej inteligencji oraz w komentarzu CEO ARROWS i AI: Jak staliśmy się liderem w technologiach prawniczych.

Dzięki temu połączeniu kontrola umowy przebiega znacznie szybciej, niż gdyby adwokat pisał ją od początku – ostateczną decyzję i podpis pod weryfikacją zawsze składa jednak człowiek z licencją adwokata.

Podsumowanie

AI zaoszczędzi Państwu czas przy pierwszym projekcie, ale nie ryzyko. Wadliwa forma, podważalna kara umowna, źle ustawiony cure period lub okres wypowiedzenia oraz nieograniczona odpowiedzialność za szkodę – to błędy, które można naprawić za ułamek kosztów sporu o nieważną umowę wartą dziesiątki milionów koron czeskich.

Zanim podpiszą Państwo umowę od AI, warto zlecić jej sprawdzenie. Kancelaria adwokacka ARROWS przeprowadzi weryfikację szybko, za stałą cenę i z ubezpieczeniem odpowiedzialności zawodowej do wysokości 350 000 000 CZK (ok. 14,4 mln EUR) – wystarczy napisać na adres konsultacja@arws.cz.