Przycisk odstąpienia od umowy od 1 stycznia 2027 r.: obowiązek każdego e-sklepu

Od 1 stycznia 2027 r. każdy e-sklep i każdy inny przedsiębiorca, który zawiera umowy z konsumentami przez stronę internetową lub aplikację, musi udostępnić przycisk „Odstoupit od smlouvy” (odstąp od umowy). Obowiązek ten wprowadza nowy § 1830a czeskiej ustawy Kodeks cywilny (ustawa nr 89/2012 Sb., dalej „OZ”). Nadzór sprawuje przede wszystkim Czeska Inspekcja Handlowa (Česká obchodní inspekce, ČOI), a kara wynosi do 5 000 000 CZK (ok. 205 800 EUR). Prawnicy kancelarii adwokackiej ARROWS wyjaśniają, jak skonfigurować przycisk, co zmienić w regulaminie i jakie zasady obowiązują w przypadku usług finansowych.

Co zmienia się od 1 stycznia 2027 r. i dlaczego

Przycisk odstąpienia od umowy (w terminologii unijnej „funkcja odstąpienia od umowy”) wprowadza do prawa czeskiego czeska ustawa nr 159/2026 Sb. Wdraża ona dyrektywę (UE) 2023/2673, która znowelizowała unijną dyrektywę w sprawie praw konsumentów. Unijny termin stosowania nowych przepisów przypadał na 19 czerwca 2026 r. Czeska regulacja wchodzi w życie dopiero 1 stycznia 2027 r.

Kluczowe jest, gdzie ustawodawca umieścił nową regułę. Nowy § 1830a OZ jest częścią ogólnej regulacji umów zawieranych na odległość, czyli bez jednoczesnej fizycznej obecności stron. Dlatego dotyczy zwykłej sprzedaży towarów, subskrypcji, treści cyfrowych i usług. Obejmuje również usługi finansowe: OZ co do zasady wyłącza je z ogólnej regulacji umów zawieranych na odległość, ale w przypadku przycisku wprost przewiduje wyjątek od tego wyjątku.

Uwaga na utrwalone przekonanie, że wystarczy e-mail lub wzór formularza w PDF. Konsument nadal może odstąpić od umowy w drodze dowolnego jednoznacznego oświadczenia, np. listem lub e-mailem. Przedsiębiorca musi mu jednak obecnie umożliwić odstąpienie także za pomocą przycisku bezpośrednio w interfejsie internetowym.

Kogo dotyczy obowiązek

Obowiązek spoczywa na przedsiębiorcy, który zawarł z konsumentem umowę na odległość za pośrednictwem interfejsu internetowego, a konsumentowi przysługuje ustawowe prawo odstąpienia od niej. Chodzi zwłaszcza o:

• e-sklepy z towarami, w tym sprzedające przez własną aplikację mobilną,

• subskrypcje online, członkostwa i usługi cyfrowe,

• usługodawców, z którymi umowy zawiera się przez stronę internetową (kursy, serwis, energia, telekomunikacja),

• banki, ubezpieczycieli, kredytodawców i innych dostawców usług finansowych zawieranych online.

Obowiązek nie dotyczy natomiast umów, od których konsument nie może odstąpić. OZ wymienia na przykład towary wykonane według specyfikacji klienta, towary szybko psujące się, towary w zapieczętowanym opakowaniu, które po otwarciu nie nadają się do zwrotu ze względów higienicznych, czy też zakwaterowanie, gastronomię i usługi rekreacyjne na określony termin.

Poza ogólną regulacją umów zawieranych na odległość pozostają także niektóre rodzaje umów, np. dotyczące opieki zdrowotnej, usług socjalnych, zakładów i gier, przeniesienia własności nieruchomości, najmu mieszkania, przewozu osób czy imprez turystycznych. Obowiązek nie dotyczy również obrotu między przedsiębiorcami (B2B).

Jak muszą wyglądać przycisk i cały proces

Ustawa nie opisuje wyłącznie samego przycisku, lecz całą ścieżkę klienta od kliknięcia do potwierdzenia. Proces obejmuje cztery obowiązkowe kroki.

1. Przycisk „Odstoupit od smlouvy”. Musi być wyraźnie wyeksponowany w interfejsie internetowym, łatwo dostępny i dostępny nieprzerwanie przez cały termin na odstąpienie. Napis musi brzmieć „Odstoupit od smlouvy” lub stanowić inne, równie jednoznaczne sformułowanie.

2. Oświadczenie o odstąpieniu. Po kliknięciu konsument musi móc łatwo wypełnić lub potwierdzić trzy dane: swoje imię i nazwisko, dane umowy, od której odstępuje, oraz kontakt elektroniczny (zazwyczaj e-mail), na który otrzyma potwierdzenie.

3. Przycisk „Potvrdit odstoupení od smlouvy”. Oświadczenie wysyła się drugim przyciskiem z łatwo czytelnym napisem „Potvrdit odstoupení od smlouvy” (potwierdź odstąpienie od umowy) lub innym jednoznacznym sformułowaniem.

4. Potwierdzenie otrzymania. Przedsiębiorca niezwłocznie potwierdza konsumentowi w postaci tekstowej, na wskazany kontakt elektroniczny, otrzymanie oświadczenia wraz z jego treścią oraz datą i godziną wysłania.

W praktyce warto generować e-mail z potwierdzeniem automatycznie i przechowywać jego kopię ze znacznikiem czasu. Jeżeli klient twierdzi później, że odstąpił w terminie, rozstrzygający jest właśnie ten ślad audytowy.

Jak długo przycisk musi być dostępny

Przycisk musi działać przez cały termin na odstąpienie od umowy. Przy sprzedaży towarów jest to co do zasady 14 dni od odbioru towaru. W przypadku dostawy w kilku przesyłkach termin liczy się od odbioru ostatniej sztuki lub ostatniej części dostawy.

Jeżeli przedsiębiorca w ogóle nie pouczył konsumenta o prawie odstąpienia, termin wydłuża się nawet o rok. Dlatego nie wystarczy wyświetlać przycisku tylko przez 14 dni od złożenia zamówienia. Bezpieczniej jest powiązać jego wyświetlanie z faktyczną datą doręczenia, a w spornych przypadkach pozostawić go aktywnym dłużej.

Co zmienić w informacjach przedumownych i regulaminie

Od 1 stycznia 2027 r. zmienia się także zakres obowiązkowych informacji przed zawarciem umowy. W przypadku umowy zawieranej online przedsiębiorca musi oprócz warunków, terminu, procedury i wzoru formularza odstąpienia podać również informację o możliwości odstąpienia za pomocą przycisku oraz o tym, gdzie klient go znajdzie.

W regulaminie i potwierdzeniu zamówienia należy zatem uzupełnić, gdzie przycisk się znajduje (np. w szczegółach zamówienia lub na stronie „Moje zamówienia”) i jak przebiega proces. Niepodanie obowiązkowej informacji stanowi odrębne wykroczenie administracyjne. Ponadto otwiera spór, czy klient został prawidłowo pouczony o prawie odstąpienia, a więc czy jego termin nie wydłużył się o rok.

Prawnicy kancelarii adwokackiej ARROWS zweryfikują Państwa regulamin, informacje przedumowne i treść e-maili z potwierdzeniem tak, aby były zgodne z brzmieniem ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2027 r. Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Usługi finansowe: przycisk i inne nowe obowiązki

W przypadku umów o usługi finansowe zawieranych na odległość – kredytów, ubezpieczeń, usług płatniczych, inwestycyjnych czy emerytalnych – przycisk obowiązuje tak samo jak w e-sklepach. Ustawa nr 159/2026 Sb. ponadto na nowo formułuje ogólne zasady OZ dotyczące usług finansowych świadczonych na odległość:

• Informacje przedumowne: wśród obowiązkowych danych znajduje się teraz także informacja o przycisku odstąpienia i jego umiejscowieniu.

• Zakaz warstwowego prezentowania kluczowych danych: w komunikacji elektronicznej nie wolno „ukrywać” w kolejnych warstwach (rozwijanych odnośnikach) m.in. tożsamości dostawcy, opisu usługi, ceny całkowitej i informacji o prawie odstąpienia.

• Odpowiednie wyjaśnienia: przedsiębiorca musi bezpłatnie wyjaśnić konsumentowi istotne informacje o usłudze. Jeżeli wykorzystał do tego wyłącznie zautomatyzowane narzędzie (np. chatbota), konsument ma prawo do wyjaśnień udzielonych przez człowieka.

• Ciężar dowodu: w razie wątpliwości przedsiębiorca musi wykazać, że informacje przekazał i wyjaśnił.

• Zakaz manipulacyjnego interfejsu: przy zawieraniu umów o usługi finansowe na odległość wprost zakazany jest interfejs, który wprowadza konsumenta w błąd, manipuluje nim lub istotnie ogranicza jego swobodę decyzji, w tym poprzez uprzywilejowane eksponowanie określonych opcji.

Uwaga: obowiązki informacyjne i obowiązek wyjaśnienia wynikające z OZ nie mają zastosowania tam, gdzie dany sektor ma własną regulację. Ustawa wprost wyłącza je w przypadku kredytu konsumenckiego, usług i funduszy inwestycyjnych, dystrybucji ubezpieczeń oraz w dużej mierze usług płatniczych (zawsze pozostaje jednak obowiązek informowania o prawie odstąpienia, z wyjątkiem ubezpieczenia na życie i kredytu konsumenckiego, gdzie obowiązują odrębne zasady). Przycisk odstąpienia dotyczy tych usług niezależnie od tego.

Termin na odstąpienie od umowy o usługę finansową wynosi 14 dni, a w przypadku usługi emerytalnej 30 dni. W ubezpieczeniu na życie ubezpieczający ma 30 dni na podstawie szczególnego przepisu dotyczącego umowy ubezpieczenia. Odstąpić nie można np. od usług, których cena zależy od wahań na rynkach finansowych, od ubezpieczenia podróżnego lub bagażowego z okresem ubezpieczenia krótszym niż jeden miesiąc ani wtedy, gdy zobowiązanie zostało na wyraźne żądanie konsumenta w pełni wykonane przez obie strony.

Co to oznacza dla e-sklepu oferującego raty lub ubezpieczenie

Jeżeli klient w koszyku e-sklepu zawiera umowę kredytu lub ubezpieczenia z instytucją finansową, obowiązki z tej umowy ponosi przede wszystkim dostawca usługi finansowej jako strona umowy. Umowa jest jednak faktycznie zawierana w interfejsie e-sklepu. Dlatego trzeba umownie i technicznie rozstrzygnąć, gdzie i w jaki sposób będzie dostępny przycisk odstąpienia od usługi finansowej oraz kto odpowiada za potwierdzenie.

Należy pamiętać również o powiązaniu między umowami. Jeżeli konsument odstąpi od umowy sprzedaży, z mocy ustawy wygasają także umowy dodatkowe, np. ubezpieczenie towaru zawarte z osobą trzecią na podstawie porozumienia ze sprzedawcą. Procesy obu umów muszą więc być ze sobą spójne.

W przypadku podmiotów posiadających licencję lub rejestrację Czeskiego Banku Narodowego nadzór nad przyciskiem, obowiązkami informacyjnymi i zakazem manipulacyjnego interfejsu sprawuje Czeski Bank Narodowy (ČNB). Adwokaci ARROWS pomagają dostawcom usług finansowych i e-sklepom w przygotowaniu umów o współpracy i przeredagowaniu dokumentacji przedumownej; prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Jakie sankcje grożą i kto kontroluje

Od 1 stycznia 2027 r. niewykonanie obowiązków związanych z przyciskiem stanowi odrębne wykroczenie administracyjne na podstawie czeskiej ustawy o ochronie konsumenta (ustawa nr 634/1992 Sb., dalej „ZOS”). Sprzedawca dopuszcza się go, jeżeli nie umożliwi konsumentowi odstąpienia za pomocą przycisku w interfejsie internetowym lub nie potwierdzi otrzymania oświadczenia o odstąpieniu. Kara może sięgnąć 5 000 000 CZK.

Jeżeli naruszenie jest rozpatrywane w ramach skoordynowanych działań europejskich organów nadzoru na podstawie rozporządzenia (UE) 2017/2394, można nałożyć karę do 4 % całkowitego rocznego obrotu sprzedawcy. Jeżeli dane o obrocie nie są dostępne, górna granica wynosi 50 000 000 CZK (ok. 2,1 mln EUR).

Nadzór sprawuje przede wszystkim ČOI. W przypadku instytucji finansowych nadzorowanych przez ČNB organem nadzoru jest ČNB, w energetyce czeski Urząd Regulacji Energetyki (Energetický regulační úřad), a w przypadku usług łączności elektronicznej i usług pocztowych Czeski Urząd Telekomunikacyjny (Český telekomunikační úřad). Żywność i inne wybrane dziedziny kontrolują wyspecjalizowane organy, np. czeska Państwowa Inspekcja Rolno-Spożywcza (Státní zemědělská a potravinářská inspekce).

Oprócz kary grożą także skutki cywilnoprawne: spór o to, czy klient odstąpił w terminie, oraz ryzyko wydłużenia terminu na odstąpienie.

Manipulacyjny design

Akt o usługach cyfrowych (DSA) zakazuje manipulacyjnego designu dostawcom platform internetowych (np. platform handlowych), a nie każdemu e-sklepowi. Dla zwykłego e-sklepu rozstrzygająca jest ZOS: utrudnianie odstąpienia – np. ukryty lub wyszarzony przycisk, powtarzające się pytania „Czy na pewno chcesz odejść?” lub uzależnianie odstąpienia od rozmowy telefonicznej – ČOI może uznać za agresywną praktykę handlową. Ustawa wśród kryteriów wprost wymienia nieproporcjonalną pozaumowną przeszkodę w wykonywaniu praw konsumenta. W przypadku usług finansowych świadczonych na odległość od 1 stycznia 2027 r. obowiązuje ponadto wyraźny zakaz manipulacyjnego interfejsu.

Praktyczny plan działania do 31 grudnia 2026 r.

1. Zidentyfikuj miejsca, w których zawierasz umowy online. Strona internetowa, aplikacja mobilna, konto klienta, platformy podmiotów trzecich – każdy interfejs, przez który konsument zawiera umowę.

2. Określ umowy z prawem odstąpienia. Wyodrębnij pozycje, w przypadku których ustawa wyłącza odstąpienie, i ustal dla nich logikę wyświetlania przycisku.

3. Zaprojektuj i przetestuj proces. Przycisk, formularz z trzema danymi, przycisk potwierdzający i automatyczne potwierdzenie z treścią, datą i godziną. Testuj także na urządzeniach mobilnych i przy zakupach bez rejestracji.

4. Zaktualizuj dokumenty. Regulamin, informacje przedumowne, potwierdzenie zamówienia, a w przypadku usług finansowych także formularze przedumowne.

5. Przeszkol dział obsługi klienta. Odstąpienie złożone za pomocą przycisku musi być powiązane ze zwrotem pieniędzy i towaru w standardowych terminach.

Rzeczywistość prawna bywa bardziej złożona niż specyfikacja techniczna: zamówienia mieszane, subskrypcje z automatycznym przedłużeniem, treści cyfrowe czy sprzedaż przez platformy handlowe wymagają indywidualnych rozwiązań. Adwokaci ARROWS od lat zajmują się ochroną konsumentów i e-commerce, a dzięki sieci ARROWS International pomagają również e-sklepom sprzedającym do wielu państw UE. Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2027 r. każdy przedsiębiorca, który zawiera umowy z konsumentami przez stronę internetową lub aplikację, musi udostępnić przycisk „Odstoupit od smlouvy”. Nie dotyczy to wyłącznie banków i ubezpieczycieli – obowiązek obejmuje zwykłe e-sklepy, subskrypcje i usługi cyfrowe. Ustawa dokładnie określa wygląd przycisku, formularza i potwierdzenia, a ich naruszenie stanowi wykroczenie zagrożone karą do 5 mln CZK.

Dla kadry zarządzającej oznacza to projekt na styku prawa, IT i obsługi klienta, na który zostało niewiele czasu. Błąd przy tym nie skutkuje jedynie karą, lecz także sporami z klientami o terminowość odstąpienia i wydłużenie terminu. Jeśli nie chcą Państwo ryzykować, prosimy powierzyć kontrolę procesu, regulaminu i umów z partnerami kancelarii adwokackiej ARROWS. Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.