Obowiązki operatorów gier hazardowych w zakresie AML i finansowania terroryzmu

Ramy prawne: dlaczego operatorzy hazardowi są „podmiotami zobowiązanymi”?

Czeska ustawa o grach hazardowych (ustawa nr 186/2016 Sb.) reguluje samo prowadzenie działalności, licencjonowanie i ochronę graczy. Równolegle do operatorów ma jednak zastosowanie czeska ustawa o niektórych środkach przeciwko legalizacji dochodów z działalności przestępczej (ustawa nr 253/2008 Sb., dalej „ustawa AML”). Sektor hazardowy jest w § 2 tej ustawy wyraźnie wskazany jako podmiot zobowiązany.

Powodem jest charakter tej działalności: hazard wiąże się z dużą liczbą transakcji i umożliwia szybki obrót kapitałem, co czyni go atrakcyjnym dla legalizacji dochodów z działalności przestępczej. Pieniądze z nielegalnych źródeł można przez konta graczy „wyprać” łatwiej niż przez przejrzysty system bankowy, jeśli nie wdrożono mechanizmów kontrolnych.

W 2026 roku sytuacja jest jeszcze bardziej rygorystyczna dzięki bezpośredniemu stosowaniu przepisów unijnych oraz działalności nowego Europejskiego Urzędu ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy oraz Finansowaniu Terroryzmu (AMLA), który ujednolica praktykę nadzorczą w całej UE.

Dwa równoległe reżimy prawne

Operator hazardowy w Republice Czeskiej musi jednocześnie spełniać wymogi dwóch kluczowych organów:

1. Czeskie Ministerstwo Finansów (Ministerstvo financí) i czeska Administracja Celna (Celní správa): Nadzorują przestrzeganie ustawy o grach hazardowych (licencje, parametry techniczne gier, odpowiedzialna gra).

2. Czeski Urząd Analiz Finansowych (Finanční analytický úřad, FAÚ): Nadzoruje wykonywanie obowiązków AML (identyfikacja, kontrola klienta, zgłoszenia podejrzanych transakcji – OPO).

Oba reżimy muszą być przestrzegane równocześnie. Doskonały system gier z licencją jest bezużyteczny, jeśli zawiodą Państwo w monitorowaniu transakcji zgodnie z ustawą AML. Dział compliance nie jest więc administracyjnym obciążeniem, lecz warunkiem koniecznym istnienia Państwa licencji.

Identyfikacja i weryfikacja tożsamości (KYC)

W branży hazardowej (zwłaszcza online) obowiązują surowsze zasady niż w zwykłym handlu. Zanim gracz wpłaci pierwsze środki lub zacznie grać, muszą Państwo ustalić jego tożsamość, zweryfikować prawdziwość danych, sprawdzić status PEP oraz przejrzeć listy sankcyjne i Rejestr osób wykluczonych (Rejstřík vyloučených osob, RVO).

W przypadku gier online identyfikacja musi zostać zakończona przed dopuszczeniem do udziału w grze. W kasynach stacjonarnych obowiązek identyfikacji powstaje przy wejściu do przestrzeni gier lub przy transakcji przekraczającej ustawowy limit, w praktyce jednak kasyna identyfikują każdego gościa przy rejestracji.

Metody weryfikacji w 2026 roku

Do weryfikacji tożsamości online (remote onboarding) w Republice Czeskiej akceptowane są następujące metody:

1. Tożsamość bankowa (BankID): Najszybsza i najbezpieczniejsza metoda. Bank gwarantuje tożsamość klienta.

2. Przesłanie kopii dokumentów + płatność weryfikacyjna: Gracz przesyła dokumenty i dokonuje płatności z rachunku prowadzonego na jego nazwisko w UE/EOG. Ta metoda jest bardziej wymagająca administracyjnie.

3. Czech POINT: Fizyczne potwierdzenie tożsamości w punkcie kontaktowym administracji publicznej.

4. Weryfikacja biometryczna (Liveness Check): Nowoczesna metoda wykorzystująca skanowanie twarzy i dokumentu w czasie rzeczywistym za pomocą certyfikowanego oprogramowania, które wyklucza użycie maski lub zdjęcia.

Samo przesłanie skanu dowodu osobistego e-mailem bez dodatkowych mechanizmów kontrolnych (takich jak płatność weryfikacyjna lub liveness check) jest według aktualnych stanowisk interpretacyjnych FAÚ niewystarczające.

Najczęstsze błędy i ich skutki

Dane gracza zarejestrowanego w przeszłości mogą być w 2026 roku nieaktualne, na przykład z powodu zmiany dokumentu lub miejsca zamieszkania. Ustawa wymaga bieżącej kontroli, a jeśli nie mają Państwo procesu ponownej weryfikacji, naruszają Państwo § 9 ust. 2 ustawy AML.

Kolejnym błędem jest brak screeningu sankcyjnego przy rejestracji. Jeśli nie weryfikują Państwo automatycznie każdego nowego gracza pod kątem międzynarodowych list sankcyjnych, ryzykują Państwo nawiązanie relacji z osobą, której majątek powinien zostać zamrożony, co stanowi naruszenie nie tylko ustawy AML, ale także rozporządzeń UE.

Monitorowanie transakcji i zgłaszanie podejrzanych transakcji

Podejrzana transakcja (OPO) jest zdefiniowana w § 6 ustawy AML. W kontekście hazardu chodzi zazwyczaj o wpłaty wysokich kwot w gotówce, wpłaty i następujące po nich wypłaty bez rozegrania gry, korzystanie z instrumentów płatniczych osób trzecich lub nietypowe zachowanie nieodpowiadające profilowi gracza.

Proces zgłaszania

Jeśli wykryją Państwo podejrzaną transakcję, muszą ją Państwo zgłosić FAÚ bez zbędnej zwłoki, z reguły w ciągu 5 dni kalendarzowych od powzięcia podejrzenia. Zgłoszenie składa się w formie szyfrowanej drogą elektroniczną.

Surowo zabronione jest informowanie klienta lub osoby trzeciej o złożeniu zgłoszenia OPO lub o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym (tzw. tipping-off). Jeśli istnieje ryzyko, że wykonanie transakcji udaremniłoby zabezpieczenie dochodów, może być konieczne wstrzymanie transakcji nawet na 24 godziny, ewentualnie dłużej na polecenie FAÚ. Jeśli nie zgłoszą Państwo podejrzanej transakcji, a organy ją wykryją, grożą Państwu dotkliwe sankcje za bezczynność.

Wzmożona kontrola klienta i osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne

Wzmożona kontrola (§ 9a ustawy AML) jest obowiązkowa w sytuacjach wiążących się z wyższym ryzykiem. Dotyczy w szczególności osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) i ich bliskich, klientów z państw trzecich wysokiego ryzyka lub złożonych i nietypowo dużych transakcji bez widocznego celu gospodarczego.

W ramach EDD muszą Państwo dodatkowo ustalić i udokumentować źródło majątku (Source of Wealth) oraz źródło środków (Source of Funds) wykorzystanych w transakcji. Nie wystarczy oświadczenie gracza – wymagane są wyciągi z rachunku, zaświadczenia o dochodach lub umowy sprzedaży nieruchomości.

Rejestr osób wykluczonych

RVO jest kluczowym narzędziem ochrony graczy i obejmuje osoby pobierające świadczenia z tytułu ubóstwa, osoby niewypłacalne, osoby z orzeczonym zakazem gier lub osoby, które same wystąpiły o wpis. Operator musi zweryfikować gracza w RVO przy rejestracji, przy każdym logowaniu do konta użytkownika (online) oraz przy wejściu do przestrzeni gier (stacjonarnie).

Kontrola ta musi przebiegać automatycznie za pośrednictwem interfejsu API systemu informacyjnego (AISG). Jeśli system RVO nie odpowiada, nie wolno Państwu dopuścić gracza do gry, przy czym awarie techniczne po stronie operatora nie stanowią usprawiedliwienia.

System zasad wewnętrznych i ocena ryzyka

Każdy operator hazardowy musi posiadać sporządzony na piśmie System zasad wewnętrznych (SVZ) oraz Ocenę ryzyka. Ocena ryzyka identyfikuje specyficzne ryzyka gier, kanałów dystrybucji i klienteli i musi być regularnie aktualizowana.

SVZ służy pracownikom jako podręcznik postępowania przy identyfikacji, wykrywaniu podejrzanych transakcji i archiwizacji. Musi zostać zatwierdzony przez organ statutowy i przesłany do FAÚ w ciągu 60 dni od uzyskania licencji lub wprowadzenia zmiany, w przeciwnym razie operator nie przejdzie kontroli.

Osoba kontaktowa dla FAÚ

Od 2025 roku wszystkie podmioty zobowiązane, w tym operatorzy hazardowi, mają obowiązek wyznaczyć konkretnego pracownika jako osobę kontaktową dla FAÚ i zgłosić ten fakt urzędowi.

Osoba ta musi być osiągalna, musi mieć dostęp do informacji o klientach i transakcjach i stanowi podstawowy kanał komunikacji w zakresie bieżących poleceń FAÚ. Niewykonanie tego obowiązku zgłoszeniowego jest uznawane za wykroczenie.

Sankcje i ich skutki

Sankcje w obszarze AML dla sektora hazardowego są ustalone na skrajnie wysokim poziomie, aby odstraszały nawet duże międzynarodowe holdingi.

Oprócz sankcji finansowych FAÚ może nakazać środki naprawcze, takie jak wstrzymanie onboardingu nowych klientów do czasu usunięcia nieprawidłowości, co może mieć dla biznesu gorsze skutki niż sama kara.

Ryzyka i jak je minimalizować

Ze względu na złożoność przepisów operatorom hazardowym praktycznie nie da się zapewnić compliance we własnym zakresie bez specjalistycznego wsparcia prawnego.