Przejdź do treści

Umorzenie egzekucji na podstawie fikcji zgody wierzyciela w świetle orzecznictwa czeskiego Sądu Najwyższego

Zaniechanie wierzyciela nie musi oznaczać trwałej utraty wierzytelności

JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.
Opublikowano:Zaktualizowano:

Umorzenie egzekucji z powodu fikcji zgody wierzyciela nie musi oznaczać ostatecznego końca dochodzenia wierzytelności. Sąd Najwyższy Republiki Czeskiej (Nejvyšší soud) potwierdził, że zgodnie z prawem czeskim, jeżeli wierzyciel nie zareaguje na wezwanie komornika (exekutor) i postępowanie zostanie z tego powodu umorzone, nie powstaje stan rzeczy prawomocnie osądzonej, który stałby na przeszkodzie nowej egzekucji. Artykuł wyjaśnia, kiedy można złożyć nowy wniosek i dlaczego mimo to należy terminowo reagować na wezwania komornika.

Zespół prawników ARROWS omawiający umorzenie egzekucji na podstawie fikcji zgody.

Jak działa fikcja zgody wierzyciela?

Sąd Najwyższy: przeszkoda rei iudicatae nie ma zastosowania

Sądy niższych instancji pierwotnie umorzyły drugą egzekucję, uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na istnienie przeszkody rzeczy prawomocnie osądzonej. Sąd Najwyższy Republiki Czeskiej (Nejvyšší soud) przychylił się jednak do poglądu, że postanowienie o umorzeniu egzekucji na podstawie fikcji zgody nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem o istnieniu wierzytelności, a zatem na podstawie tego samego tytułu wykonawczego można ponownie wszcząć postępowanie egzekucyjne.

Kluczowe argumenty Sądu Najwyższego

  • Nie doszło do rzeczywistej (merytorycznej) kontroli zasadności umorzenia egzekucji, komornik rozstrzygnął wyłącznie na podstawie fikcji zgody.
  • Wierzyciel mógłby utracić swoją wierzytelność jedynie z powodu uchybienia formalnego, co stanowiłoby oczywistą niesprawiedliwość graniczącą z naruszeniem zasad państwa prawa.
  • Nie ma powodu, by całkowicie wykluczać możliwość ponownego wszczęcia egzekucji przez wierzyciela.

Fikcja zgody wierzyciela zgodnie z § 55 ust. 3 czeskiego kodeksu egzekucyjnego (exekuční řád) nie tworzy zatem przeszkody rzeczy prawomocnie osądzonej, innymi słowy wierzyciele nie są na zawsze wykluczeni z dochodzenia swojej wierzytelności tylko dlatego, że w pierwotnym postępowaniu egzekucyjnym nie zareagowali na wezwanie komornika.

Najczęstsze pytania dotyczące fikcji zgody wierzyciela

1. Kiedy powstaje fikcja zgody wierzyciela na umorzenie egzekucji?

Gdy dłużnik złoży wniosek o umorzenie egzekucji, a wierzyciel w wyznaczonym terminie nie ustosunkuje się do wezwania komornika, czy zgadza się z wnioskiem (§ 55 ust. 3 kodeksu egzekucyjnego). Komornik uwzględnia wówczas wniosek w ciągu 30 dni od bezskutecznego upływu terminu do zajęcia stanowiska, nie badając, czy twierdzenia dłużnika są prawdziwe.

2. Z jakiego powodu komornik umarza egzekucję, gdy wierzyciel milczy?

Z powodu, który dłużnik wskazał w swoim wniosku, typowo że dług już spłacił. Sąd Najwyższy podkreślił, że decydujący jest ten rzeczywisty powód z wniosku dłużnika, a nie powód formalny, który komornik poda w postanowieniu, ponieważ praktyka komorników jest w tym zakresie różna.

3. Czy wierzyciel może odwołać się od umorzenia na podstawie fikcji?

Może, ale postanowienie jest co do zasady nieodwracalne. Odwołanie może odnieść merytoryczny skutek tylko wtedy, gdy komornik błędnie przyjął, że fikcja zgody nastąpiła. Tego, czy dłużnik rzeczywiście spłacił dług, już się nie bada, ponieważ wskutek milczenia wierzyciela twierdzenia dłużnika stały się bezsporne.

Skutki dla wierzycieli

Jeżeli wierzyciel zaniecha odpowiedzi, egzekucja może zostać zakończona, bez rzeczywistej kontroli zasadności wniosku o umorzenie egzekucji.

Jeżeli egzekucja została umorzona z powodu fikcji zgody, wierzyciel może wnioskować o jej ponowne wszczęcie. Sąd Najwyższy jasno stwierdza, że takie postanowienie nie tworzy przeszkody rzeczy prawomocnie osądzonej.

Dla wierzycieli kluczowe pozostaje jednak aktywne reagowanie na wezwania komornika w toku egzekucji.

Skutki dla dłużników

Dla dłużników oznacza to, że jeżeli egzekucja została umorzona na podstawie tej fikcji, ich sytuacja nie musi być ostatecznie rozwiązana. Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że w takich przypadkach nie dochodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia o spełnieniu długu, a wierzyciel może ponownie wnioskować o dochodzenie swojej wierzytelności.

Strategia „poczekać, czy wierzyciel nie odpowie” nie jest więc w dłuższej perspektywie niezawodna.

Niezależnie od tego, czy jesteś wierzycielem, czy dłużnikiem, jeśli potrzebujesz pomocy w zakresie prawa egzekucyjnego, skontaktuj się z nami i zapewnij sobie profesjonalną ochronę prawną!

Najczęstsze pytania dotyczące umorzenia egzekucji na podstawie fikcji zgody

1. Czy po umorzeniu egzekucji na podstawie fikcji zgody wierzyciel może złożyć nowy wniosek egzekucyjny?

Tak. Sąd Najwyższy w postanowieniu sygn. akt 20 Cdo 1604/2024 uznał, że takie postanowienie nie tworzy przeszkody rzeczy prawomocnie osądzonej, ponieważ wierzytelności nikt merytorycznie nie zbadał. Wierzyciel może zatem wszcząć nową egzekucję na podstawie tego samego tytułu wykonawczego przeciwko temu samemu dłużnikowi.

2. Kiedy natomiast umorzenie wcześniejszej egzekucji wyklucza nową egzekucję?

Gdy wcześniejsza egzekucja została umorzona z ogólnego powodu, który sąd lub komornik rzeczywiście ocenił, na przykład że prawo wygasło wskutek spełnienia świadczenia (§ 268 ust. 1 lit. g) czeskiego kodeksu postępowania cywilnego). Takie prawomocne postanowienie stoi na przeszkodzie prowadzeniu kolejnej egzekucji między tymi samymi uczestnikami na podstawie tego samego tytułu i co do tego samego świadczenia.

3. Czy nowa egzekucja oznacza, że dłużnik będzie musiał spłacić dług ponownie?

Niekoniecznie. Dłużnik może w nowej egzekucji ponownie wnioskować o jej umorzenie, a o wniosku tym razem rozstrzygnie sąd egzekucyjny po merytorycznej ocenie. Jeżeli dłużnik wykaże, że egzekwowana wierzytelność wygasła, sąd umorzy egzekucję.

4. Do kiedy i gdzie dłużnik musi złożyć wniosek o umorzenie egzekucji?

W ciągu 15 dni od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie umorzenia, u komornika prowadzącego egzekucję (§ 55 ust. 1 kodeksu egzekucyjnego). Wniosek musi opisywać okoliczności decydujące o jego terminowości, a twierdzenia muszą być poparte dokumentami, w przeciwnym razie komornik go odrzuci.

5. Co się stanie, gdy wierzyciel nie zgadza się z umorzeniem egzekucji?

Wierzyciel w wyznaczonym terminie ustosunkowuje się do twierdzeń dłużnika i przedkłada dokumenty, które je obalają. W takim przypadku komornik sam nie rozstrzyga o wniosku, lecz przekazuje go wraz z aktami egzekucyjnymi sądowi egzekucyjnemu, który orzeka o umorzeniu.

6. Czy egzekucja może się zakończyć także wtedy, gdy przez długi czas nic się w niej nie wyegzekwuje?

Tak. Jeżeli w ciągu 6 lat od umieszczenia klauzuli o prowadzeniu egzekucji nie doszło nawet do częściowego spełnienia świadczenia, a egzekucja nie obejmuje nieruchomości, komornik wzywa wierzyciela, czy zgadza się z umorzeniem (§ 55 ust. 7 kodeksu egzekucyjnego). Jeżeli wierzyciel się zgodzi lub milczy przez 30 dni, komornik umarza egzekucję, natomiast brak zgody z reguły oznacza wezwanie do uiszczenia zaliczki na dalsze prowadzenie egzekucji.

Uwaga:

Informacje zawarte w tym artykule mają wyłącznie ogólny charakter informacyjny i służą podstawowej orientacji w problematyce według stanu prawnego na rok 2026. Choć dbamy o maksymalną dokładność treści, przepisy prawne i ich wykładnia zmieniają się w czasie. Jesteśmy kancelarią adwokacką ARROWS, podmiotem wpisanym do Czeskiej Izby Adwokackiej (Česká advokátní komora) (nasz organ nadzoru), a dla maksymalnego bezpieczeństwa klientów posiadamy ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z limitem 350 000 000 CZK. W celu weryfikacji aktualnego brzmienia przepisów i ich zastosowania do Państwa konkretnej sytuacji niezbędny jest bezpośredni kontakt z kancelarią adwokacką ARROWS (konsultacja@arws.cz). Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe w wyniku samodzielnego wykorzystania informacji z tego artykułu bez uprzedniej indywidualnej konsultacji prawnej.

Mierzą się Państwo z podobną sytuacją?

Odezwiemy się w ciągu 24 godzin.

Sprawą zajmie się:JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.adwokat, partner zarządzający

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych.