Przejdź do treści

Prawo do urlopu przy DPČ: warunki, wykorzystanie i ekwiwalent

Kiedy powstaje prawo do urlopu, jak się go wykorzystuje i kiedy przysługuje ekwiwalent

Mgr. Klára Megová
Opublikowano:Zaktualizowano:

Zgodnie z prawem czeskim pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o świadczenie pracy mogą mieć prawo do płatnego urlopu, jeżeli spełnią ustawowe warunki, a pracodawca musi go prawidłowo ewidencjonować i obliczać. Do obliczeń stosuje się fikcyjny tygodniowy czas pracy wynoszący 20 godzin, niezależnie od faktycznie uzgodnionego zakresu pracy. Artykuł pokazuje, jak ustalić prawo do urlopu, pracować z przepracowanymi godzinami i uniknąć błędów przy wykorzystywaniu urlopu lub wypłacie ekwiwalentu.

Na zdjęciu widać zespół adwokatów podczas dyskusji w kancelarii ARROWS.

Podsumowanie w punktach

  • Prawo do urlopu przy umowach zależy od dwóch kluczowych warunków. Pracownik musi pracować na podstawie umowy nieprzerwanie co najmniej 4 tygodnie (28 dni kalendarzowych) i jednocześnie przepracować co najmniej 80 godzin w tymże roku kalendarzowym.
  • Do obliczenia urlopu przy umowach zawsze stosuje się fikcyjny tygodniowy czas pracy wynoszący 20 godzin. Wartość ta jest określona w czeskim Kodeksie pracy i obowiązuje uniwersalnie, niezależnie od faktycznego zakresu pracy pracownika.
  • Fikcyjny tygodniowy czas pracy 20 godzin zapewnia sprawiedliwe traktowanie. Jego wprowadzenie ma ujednolicić obliczanie urlopu dla pracowników o bardzo zmiennym czasie pracy na umowach.
  • Przy ustalaniu liczby przepracowanych tygodni resztę z dzielenia się pomija: 100 przepracowanych godzin podzielone przez 20 daje 5 pełnych „przepracowanych tygodni” (§ 213 ust. 4 Kodeksu pracy). Do wynikowego urlopu stosuje się jednak odwrotną zasadę – zaokrągla się go w górę do pełnych godzin (§ 216 ust. 5).

Mierzą się Państwo z podobną sytuacją?

Kiedy powstaje prawo do urlopu przy DPČ (umowa o świadczenie pracy, dohoda o pracovní činnosti) i DPP (umowa o wykonanie pracy, dohoda o provedení práce)?

Pierwszym warunkiem jest nieprzerwane trwanie umowy przez co najmniej cztery tygodnie, czyli 28 dni kalendarzowych w roku kalendarzowym. Nie wystarczy, że pracownik przepracuje u Państwa na przykład 100 godzin w ciągu trzech tygodni – jeżeli umowa nie trwała pełnych czterech tygodni, prawo do urlopu nie powstanie. Zasada ta wyklucza krótkoterminowe umowy, przy których administracja związana z urlopem byłaby nieproporcjonalna.

Drugim warunkiem jest przepracowanie co najmniej 80 godzin w roku kalendarzowym. Próg ten wynika z fikcyjnego tygodniowego czasu pracy ustalonego na potrzeby urlopu przy umowach, który wynosi 20 godzin tygodniowo. Czterokrotność tego czasu to właśnie 80 godzin – minimalny próg powstania prawa do urlopu.

Dla oceny prawnej kluczowe jest, że oba warunki muszą zostać spełnione w tym samym roku kalendarzowym. Jeżeli na przykład pracownik przepracował 50 godzin w grudniu 2024 r. i 40 godzin w styczniu 2025 r., łącznie ma wprawdzie 90 godzin, ale w żadnym z lat kalendarzowych nie spełnił warunku co najmniej 80 godzin, więc prawo do urlopu mu nie przysługuje.

Oprócz prawa do urlopu w 2026 r. zasadniczo zmieniły się również limity składek i system zgłoszeń przy umowach — kompleksowo omawiamy je w artykule limity i składki przy umowach w 2026 r..

Dlaczego fikcyjny tygodniowy czas pracy 20 godzin jest kluczowy?

Czeski Kodeks pracy (ustawa nr 262/2006 Sb., dalej „KP”) wprowadza na potrzeby obliczania urlopu przy umowach poza stosunkiem pracy fikcyjny tygodniowy czas pracy wynoszący 20 godzin. Liczba ta ma fundamentalne znaczenie dla wszystkich obliczeń urlopu i obowiązuje uniwersalnie, niezależnie od tego, ile godzin tygodniowo pracownik faktycznie pracuje.

Faktyczny zakres pracy pracownika jest całkowicie bez znaczenia – czy pracuje pięć godzin tygodniowo, czy piętnaście, do obliczenia urlopu zawsze stosuje się fikcyjną wartość 20 godzin. Powodem jest dążenie do sprawiedliwego i jednolitego traktowania wszystkich pracowników na umowach, ponieważ ich czas pracy może być bardzo zmienny.

W praktyce oznacza to, że gdy pracownik przepracuje 100 godzin w roku, dzielą Państwo tę wartość przez 20, otrzymując liczbę pełnych „przepracowanych tygodni” na potrzeby urlopu. W tym przypadku 100 ÷ 20 = 5 pełnych tygodni. Resztę z dzielenia się pomija – gdyby wynik wynosił 5,7, stosuje się tylko liczbę całkowitą 5.

Metodyka ta może na pierwszy rzut oka wydawać się prosta, ale w praktyce kryje wiele pułapek. Błędne rozumienie fikcyjnego tygodniowego czasu pracy należy do najczęstszych przyczyn nieprawidłowych obliczeń urlopu. Pracodawcy na przykład czasem błędnie wychodzą z faktycznie uzgodnionego w umowie tygodniowego czasu pracy zamiast z fikcyjnych 20 godzin, co prowadzi do znacząco odmiennych (i nieprawidłowych) wyników.

Jak prawidłowo obliczyć wymiar urlopu: krok po kroku

Obliczenie urlopu u osób zatrudnionych na umowach wymaga precyzyjnego postępowania. Jednym błędem na którymkolwiek etapie mogą Państwo pozbawić pracownika części jego ustawowego prawa, co przy kontroli czeskiej inspekcji pracy (inspekce práce) doprowadzi do sankcji.

Krok 1: Ustalenie łącznej liczby przepracowanych godzin w roku kalendarzowym

Pierwszym krokiem jest zsumowanie wszystkich godzin, które pracownik faktycznie przepracował w ciągu roku kalendarzowego na podstawie umowy. Do przepracowanych godzin wlicza się także niektóre inne okresy, które na potrzeby urlopu uznaje się za wykonywanie pracy – typowo czas wykorzystywania innego urlopu oraz niektóre przeszkody w pracy po stronie pracownika (np. wizyta u lekarza) lub pracodawcy.

Natomiast do przepracowanych godzin nie wlicza się okresu niezdolności do pracy, nieusprawiedliwionej nieobecności ani urlopu bezpłatnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W praktyce oznacza to, że muszą Państwo prowadzić precyzyjną ewidencję czasu pracy każdego pracownika na umowie.

Krok 2: Podzielenie przepracowanych godzin przez 20

Gdy znają Państwo łączną liczbę przepracowanych godzin, należy ją podzielić przez fikcyjny tygodniowy czas pracy, czyli przez 20. Wynik zaokrągla się w dół do liczby całkowitej – uwzględnia się wyłącznie pełne wielokrotności.

Przykład: Pracownik na DPČ przepracował w ciągu roku 416 godzin. Obliczenie: 416 ÷ 20 = 20,8. Do dalszych obliczeń stosuje się tylko 20 pełnych przepracowanych tygodni. Część dziesiętna (0,8) jest pomijana.

Kolejny przykład: Pracownik na DPP przepracował 300 godzin. Obliczenie: 300 ÷ 20 = 15. Stosuje się więc 15 pełnych przepracowanych tygodni.

Krok 3: Zastosowanie wzoru na obliczenie wymiaru urlopu

Teraz stosują Państwo następujący wzór określony w KP:

Liczba 52 oznacza liczbę tygodni w roku. Liczba 20 to ponownie fikcyjny tygodniowy czas pracy. Wymiar urlopu to ustawowy minimalny wymiar (4 tygodnie) lub wyższy wymiar, który zapewniają Państwo swoim pracownikom (np. 5 tygodni).

Praktyczny przykład: Pracownik przepracował 300 godzin, a Państwa podstawowy wymiar urlopu wynosi 4 tygodnie.

Obliczenie: 15 (pełnych tygodni) ÷ 52 × 20 × 4 = 23,0769 godziny

Zaufali nam ci klienci

MONETA Money Bank
České dráhy
Český svaz ledního hokeje
ARROWS kancelaria adwokacka

Krok 4: Zaokrąglenie wyniku zawsze w górę do pełnych godzin

To najczęstszy błąd, który kosztuje pracodawców setki tysięcy koron czeskich. Wynik obliczenia zawsze zaokrągla się w górę do pełnych godzin, bez względu na to, jak mała jest część dziesiętna.

W naszym przykładzie wynik wynosi 23,0769 godziny, co zaokrągla się do 24 godzin urlopu. Zastosowanie standardowych matematycznych zasad zaokrąglania (tj. zaokrąglenie 23,0769 do 23 godzin) jest poważnym błędem i jednoznacznym naruszeniem prawa, którego inspekcja pracy przy kontroli nie wybacza.

Inne przykłady zaokrąglania:

  • Wynik 21,01 godziny → zaokrągla się do 22 godzin

  • Wynik 30,77 godziny → zaokrągla się do 31 godzin

  • Wynik 6,15 godziny → zaokrągla się do 7 godzin

Przy umowie o wykonanie pracy (DPP)

Okres, w którym pracownik wykorzystuje urlop (lub za który przysługuje mu wynagrodzenie urlopowe), nie wlicza się do rocznego limitu 300 godzin. Oznacza to, że pracownik może faktycznie przepracować pełne 300 godzin, a ponad ten limit powstanie mu i zostanie wypłacony np. 24-godzinny urlop.

Wykorzystany urlop nie wpływa zatem na maksymalną liczbę godzin, które można przepracować na DPP. Pracodawca musi liczyć się z tym, że łączne koszty pracownika obejmą zarówno przepracowane godziny (maks. 300), jak i dodatkowe godziny urlopu.

Przy umowie o świadczenie pracy (DPČ)

Sytuacja jest tu całkowicie odwrotna i znacznie bardziej skomplikowana. Czas wykorzystywania urlopu wlicza się do czasu przepracowanego na potrzeby monitorowania limitu przeciętnego 20-godzinnego tygodniowego czasu pracy. W praktyce oznacza to, że gdy pracownik korzysta z urlopu, „zużywa” swoją dostępną pulę godzin.

Ten szczegół stanowi ukrytą pułapkę, zwłaszcza dla pracodawców wykorzystujących DPČ na granicy ustawowego limitu. Przy planowaniu zmian muszą Państwo uwzględnić, że wykorzystany urlop zmniejsza dostępny potencjał pracy pracownika, przez co łatwo może dojść do niezamierzonego przekroczenia limitu.

Przykład: Pracownik na DPČ pracuje przeciętnie 18 godzin tygodniowo i w sierpniu wykorzystuje 16 godzin urlopu. Godziny te wliczają się do przeciętnego tygodniowego czasu pracy. Gdyby w sierpniu miał przepracować jeszcze kolejne zmiany, łączna średnia mogłaby przekroczyć limit 20 godzin tygodniowo, co stanowi naruszenie prawa.

Ta regulacja prawna wymaga starannego planowania i ewidencji. Wielu pracodawców przeoczy ten fakt, co prowadzi do niezamierzonego przekroczenia limitów i w konsekwencji do sankcji ze strony inspekcji pracy. Prawnicy ARROWS specjalizują się w ustawieniu systemu planowania czasu pracy, który respektuje wszystkie ustawowe limity i chroni Państwa przed sankcjami. W celu konsultacji prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Ryzyka i sankcje

Jak pomaga ARROWS (konsultacja@arws.cz)

Błędne obliczenie urlopu – pracownik otrzymuje mniej godzin urlopu, niż mu przysługuje.

Przygotowanie metodyki obliczania urlopu dla Państwa działu kadr – zapewnimy, że obliczenia będą zawsze zgodne z prawem.

Nieprawidłowe zaokrąglanie wyniku (stosowanie zasad matematycznych zamiast zaokrąglania w górę).

Weryfikacja dotychczasowych obliczeń i identyfikacja błędów – jeśli mają Państwo wątpliwości, przeprowadzimy audyt Państwa obliczeń urlopu. 

Niewliczanie wykorzystanego urlopu przy DPČ do limitu czasu pracy (przeciętnie 20 godzin tygodniowo).

Doradztwo prawne w zakresie rozkładu czasu pracy przy DPČ z uwzględnieniem urlopu – pomożemy Państwu uniknąć przekroczenia limitów.

Niewypłacenie wynagrodzenia za urlop w wysokości przeciętnego zarobku.

Przygotowanie umów i wewnętrznych regulaminów dotyczących prawidłowej wypłaty wynagrodzenia za urlop. 

Brak należytej ewidencji przepracowanych godzin

Ustawienie systemu ewidencji czasu pracy zgodnie z prawem – przygotujemy dokumentację odporną na kontrolę inspekcji pracy.

ARROWS kancelaria adwokacka

Wynagrodzenie za urlop: jak je prawidłowo obliczyć?

Gdy pracownik na DPČ lub DPP wykorzystuje urlop, przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości przeciętnego zarobku. Wynagrodzenie to ma kluczowe znaczenie nie tylko dla sprawiedliwego wynagradzania, ale również dlatego, że jego nieprawidłowe obliczenie może prowadzić do sporów pracowniczych. 

Przeciętny zarobek ustala się zawsze na początek kwartału kalendarzowego – czyli na dzień 1 stycznia, 1 kwietnia, 1 lipca i 1 października. Przy obliczaniu przeciętnego zarobku wynagrodzenie brutto za dany kwartał kalendarzowy dzieli się przez liczbę godzin przepracowanych w tym kwartale.

Do wynagrodzenia brutto wlicza się także nadzwyczajne premie i bonusy. Jeżeli pracownik otrzymał premię odnoszącą się do okresu dłuższego niż kwartał (np. nagrodę roczną lub trzynastkę), do obliczenia przeciętnego zarobku za dany kwartał kalendarzowy wlicza się tylko jej jedną czwartą, ewentualnie część proporcjonalną do przepracowanego czasu.

Pomogą Państwu nasi specjaliści

ARROWS kancelaria adwokacka

Praktyczny przykład: Pracownik na DPČ wykorzystuje urlop w maju 2025 r. Do obliczenia wynagrodzenia za urlop stosuje się przeciętny zarobek za okres od stycznia do marca 2025 r. W tym okresie pracownik przepracował 240 godzin, a jego wynagrodzenie brutto wyniosło 48 000 CZK (ok. 2 000 EUR). Przeciętny zarobek godzinowy: 48 000 ÷ 240 = 200 CZK (ok. 10 EUR)/godz. Jeżeli wykorzysta 8 godzin urlopu, wynagrodzenie wynosi: 8 × 200 = 1 600 CZK (ok. 70 EUR) (brutto).

Jeżeli pracownik ma u tego samego pracodawcy kilka stosunków prawnych (np. jednocześnie stosunek pracy i DPČ), przeciętnych zarobków z poszczególnych stosunków nie sumuje się. Jeżeli pracownik wykorzystuje urlop w obu stosunkach jednocześnie, pracodawca jest zobowiązany wypłacić wynagrodzenie w wysokości przeciętnego zarobku odrębnie dla każdego stosunku.

Prawnicy kancelarii adwokackiej ARROWS pomogą Państwu ustawić system obliczania przeciętnego zarobku tak, aby spełniał wszystkie wymogi ustawowe i eliminował ryzyko sporów. Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Niewykorzystany urlop: co dzieje się na koniec roku?

Prawo pracownika do urlopu nigdy nie wygasa – to jedna z podstawowych zasad prawa pracy. Jeżeli pracownik na DPČ lub DPP nie wykorzysta urlopu w roku kalendarzowym, za który mu przysługuje, mają Państwo jako pracodawca kilka możliwości.

Przede wszystkim powinni Państwo wyznaczyć pracownikowi termin urlopu, jeżeli istnieje ryzyko, że sam nie wykorzysta go na czas. Nadzór nad prawidłowym wykorzystywaniem urlopu jest ustawowym obowiązkiem pracodawcy. Jeżeli tego Państwo nie zrobią, narażają się Państwo na sankcję ze strony inspekcji pracy.

Drugą możliwością jest przeniesienie niewykorzystanego urlopu na następny rok kalendarzowy. Z tej możliwości korzysta się zwłaszcza w sytuacjach, gdy pracownik nie mógł wykorzystać urlopu z przyczyn obiektywnych (np. choroba).

Trzecią możliwością jest wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, ale jest to możliwe tylko przy ustaniu stosunku pracy lub umowy. W żadnych innych okolicznościach nie mogą Państwo wypłacić ekwiwalentu za urlop – nawet gdyby pracownik o to poprosił. Gdyby wypłacili Państwo ekwiwalent w trakcie trwania umowy, grozi Państwu kara ze strony inspektoratu pracy.

W praktyce oznacza to, że jeżeli umowa się kończy (np. z powodu upływu uzgodnionego okresu lub wypowiedzenia), muszą Państwo wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za wszystkie niewykorzystane godziny urlopu w wysokości jego przeciętnego zarobku. Wynagrodzenie to wypłaca się w ramach ostatniej wypłaty.

Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany także w kolejnym roku, prawo pracownika do urlopu nie wygasa, ale pracodawca naraża się na sankcję ze strony inspektoratu pracy. Inspekcja pracy może nałożyć karę w wysokości do 200 000 CZK (ok. 8 200 EUR) za uniemożliwienie wykorzystania urlopu. Sankcja ta jest jedną z najczęściej nakładanych kar w dziedzinie prawa pracy.

Ryzyka i sankcje

Jak pomaga ARROWS (konsultacja@arws.cz)

Niespełnienie warunku 28 dni kalendarzowych trwania umowy – pracownikowi nie przysługuje urlop.

Audyt dokumentacji umownej DPP i DPČ – sprawdzimy, czy Państwa umowy nie zawierają elementów ryzykownych.

Nieprawidłowe obliczenie przepracowanych 80 godzin wymaganych do powstania prawa do urlopu.

Przygotowanie systemu monitorowania przepracowanych godzin i czasu trwania umów.

Celowe skracanie umów poniżej 28 dni w celu uniknięcia obowiązku udzielania urlopu.

Obrona przed karami inspekcji pracy – jeżeli są Państwo podejrzewani o obchodzenie prawa, będziemy Państwa reprezentować w postępowaniu.

Nieuznanie prawa do urlopu mimo spełnienia warunków.

Opinia prawna dotycząca Państwa konkretnej sytuacji. 

ARROWS kancelaria adwokacka

Jakie obowiązki ma pracodawca w zakresie ewidencji czasu pracy?

Od 2024 r. pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję czasu pracy również w odniesieniu do pracowników na DPP i DPČ. Ewidencja ta służy jako dowód przepracowanych godzin i stanowi podstawę do obliczenia wynagrodzenia oraz prawa do urlopu.​

Ewidencja czasu pracy musi być wiarygodna, przejrzysta i zgodna ze stanem faktycznym. Forma ewidencji nie jest bezpośrednio określona w ustawie – mogą to być papierowe karty pracy, elektroniczne systemy rejestracji obecności lub inne sposoby spełniające wymogi ustawowe. Kluczowe jest, aby ewidencję można było w sposób udokumentowany przedłożyć inspektoratowi pracy podczas kontroli.

Każda karta pracy powinna zawierać następujące informacje:

  • Imię i nazwisko pracownika

  • Numer identyfikacyjny (rodné číslo) lub datę i miejsce urodzenia, jeżeli numer nie został nadany

  • Kasa chorych (ubezpieczyciel zdrowotny) pracownika

  • Datę rozpoczęcia i zakończenia pracy (Świadectwo zatrudnienia przy umowie o świadczenie pracy)

  • Wysokość wynagrodzenia brutto za dany miesiąc

  • Początek i koniec każdej przepracowanej zmiany

Pracodawca jest również zobowiązany prowadzić ewidencję godzin dyżuru, które pracownik pełnił, nawet jeśli nie doszło do wykonywania pracy. Częścią ewidencji musi być także oznaczenie pracy w godzinach nadliczbowych, pracy w nocy i innych rodzajów pracy, za które przysługują dodatki lub czas wolny.

Ewidencja czasu pracy służy nie tylko do obliczania wynagrodzeń, ale także do kontroli przestrzegania odpowiednich przepisów KP dotyczących czasu pracy i czasu odpoczynku. Ewidencję czasu pracy należy archiwizować przez określony czas (z reguły przez okres niezbędny do rozliczenia wynagrodzeń i ubezpieczenia emerytalnego). Pracodawca musi także na wniosek pracownika umożliwić wgląd do ewidencji i sporządzenie wyciągów lub kopii na koszt pracodawcy.

Za brak należytej ewidencji czasu pracy lub jej niekompletność inspekcja pracy może nałożyć karę w wysokości do 400 000 CZK (ok. 16 500 EUR). Ewidencja czasu pracy należy do obszarów najczęściej kontrolowanych przez inspektorat pracy. Błędy w ewidencji obecności mogą prowadzić do nieprawidłowego obliczenia wynagrodzeń, nieodprowadzenia ustawowych składek lub sankcji ze strony urzędów (zasiłek chorobowy i składki przy DPČ).

Prawnicy ARROWS przygotują dla Państwa spółki system ewidencji czasu pracy na miarę, który spełni wszystkie wymogi ustawowe i ochroni Państwa przed karami. W celu konsultacji prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Sankcje i kary: co grozi Państwu za błędy?

Naruszenie zasad dotyczących urlopu osób zatrudnionych na umowach może mieć dla pracodawców bardzo dotkliwe skutki finansowe. Czeski Państwowy Urząd Inspekcji Pracy (Státní úřad inspekce práce, SÚIP) dysponuje szerokim wachlarzem sankcji, które może nałożyć za poszczególne wykroczenia.

Kara za uniemożliwienie wykorzystania urlopu

Jeżeli pracodawca nie umożliwi pracownikowi wykorzystania urlopu w ustawowych terminach, inspektorat pracy może nałożyć na niego karę w wysokości do 200 000 CZK. Sankcję tę nakłada się w przypadkach, gdy pracodawca ani nie przeniesie urlopu na kolejny rok, ani nie wyznaczy terminu jego wykorzystania, przez co faktycznie pozbawia pracownika jego ustawowego prawa.

Kara za brak ewidencji czasu pracy

Za brak należytej ewidencji czasu pracy lub nieprzestrzeganie wymiaru czasu pracy inspekcja pracy może nałożyć karę w wysokości do 400 000 CZK. Sankcja ta dotyczy także niekompletnej lub zniekształconej ewidencji – na przykład gdy pracodawcy wykazują wyłącznie ośmiogodzinne zmiany, choć pracownicy pracowali dłużej, a godziny nadliczbowe nie są nigdzie ewidencjonowane.

Kara za poważne naruszenie Kodeksu pracy

Nowelizacja czeskiej ustawy o inspekcji pracy (ustawa nr 251/2005 Sb., dalej „ustawa o inspekcji pracy”), obowiązująca od 1 stycznia 2025, wzmacnia uprawnienia kontrolerów i wprowadza surowsze sankcje. Za poważne naruszenie KP lub tzw. švarcsystém (ukryte zatrudnienie w formie samozatrudnienia) firmom grozi kara do 10 milionów CZK (ok. 411 500 EUR), co najmniej 50 000 CZK (ok. 2 100 EUR). Ponadto inspekcja może nakazać opublikowanie wykroczenia na urzędowej tablicy ogłoszeń.

Spory z zakresu prawa pracy

Oprócz kar nakładanych przez inspekcję pracy pracodawcy są narażeni na ryzyko sporów z pracownikami. Jeżeli pracownik nie otrzyma urlopu lub wynagrodzenia, do którego ma prawo, może zwrócić się do sądu i żądać dopłaty wraz z odsetkami za zwłokę.

Spory sądowe z zakresu prawa pracy należą w Czechach do drugiego najczęstszego rodzaju sporów. Największym zagrożeniem dla większości pracodawców są spory o niewypłacone wynagrodzenia, dodatki i wynagrodzenia zastępcze, do których należy także urlop. Skutki finansowe mogą być znaczne – oprócz samej dopłaty pracownikowi przysługuje także zwrot kosztów postępowania i odsetki za zwłokę.​

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego Republiki Czeskiej (Nejvyšší soud) pracownikowi może przysługiwać wynagrodzenie za urlop także za okres sporu sądowego o nieważność rozwiązania stosunku pracy. Oznacza to, że jeżeli sąd orzeknie o nieważności wypowiedzenia lub natychmiastowego rozwiązania, pracodawca może być zobowiązany zapłacić nie tylko wynagrodzenie za cały okres sporu, ale także ekwiwalent za urlop, który powstałby pracownikowi w tym czasie.

Ryzyka i sankcje

Jak pomaga ARROWS (konsultacja@arws.cz)

Kara inspekcji pracy do 200 000 CZK za uniemożliwienie wykorzystania urlopu.

Reprezentacja podczas kontroli inspekcji pracy – przygotujemy Państwa do kontroli i będziemy Państwa reprezentować w rozmowach.

Kara do 400 000 CZK za brak należytej ewidencji czasu pracy.

Przygotowanie wewnętrznych regulaminów i ewidencji odpornej na kontrolę – potrzebują Państwo audytu? Prosimy pisać na konsultacja@arws.cz.

Kara do 10 milionów CZK za poważne naruszenie KP (np. švarcsystém).

Obrona przed karami i w postępowaniach administracyjnych – jeżeli nałożono na Państwa karę, pomożemy w odwołaniu.

Spory z zakresu prawa pracy – pracownik żąda dopłaty za niewypłacony urlop.

Reprezentacja w sporach z zakresu prawa pracy – gdy pracownik pozywa o dopłatę za urlop. 

Wynagrodzenie za urlop wraz z odsetkami za zwłokę w przypadku sporu.

Negocjacje i pozasądowe rozwiązywanie sporów – oszczędzimy Państwu czas i koszty postępowania sądowego.

ARROWS kancelaria adwokacka

Najczęstsze błędy pracodawców przy obliczaniu urlopu

W praktyce pojawia się kilka typowych błędów, które pracodawcy wielokrotnie popełniają przy obliczaniu urlopu osób zatrudnionych na umowach. Błędy te nie są jedynie teoretycznym ryzykiem – inspekcja pracy systematycznie je wykrywa podczas kontroli i nakłada sankcje.

Błąd 1: Stosowanie zasad matematycznych zamiast zaokrąglania w górę

Najczęściej występujący błąd polega na tym, że pracodawcy stosują standardowe matematyczne zasady zaokrąglania wyniku obliczenia urlopu. Jeżeli wyjdzie na przykład 23,4 godziny, zaokrąglają do 23 godzin zamiast prawidłowych 24 godzin. Jest to jednoznaczne naruszenie prawa, którego inspekcja pracy nie toleruje.

Błąd 2: Wychodzenie z faktycznego zamiast fikcyjnego tygodniowego czasu pracy

Wielu pracodawców przy obliczaniu urlopu wychodzi z faktycznie uzgodnionego w umowie tygodniowego czasu pracy zamiast z fikcyjnych 20 godzin. Prowadzi to do znacząco odmiennych (i nieprawidłowych) wyników. Na przykład jeżeli pracownik ma uzgodnione 10 godzin tygodniowo, pracodawca błędnie stosuje tę liczbę, choć ustawa wymaga stosowania 20 godzin dla wszystkich osób zatrudnionych na umowach.

Błąd 3: Niewliczanie wykorzystanego urlopu do limitu przy DPČ

Wielu pracodawców przeocza, że przy DPČ wykorzystany urlop wlicza się do limitu przeciętnego 20-godzinnego tygodniowego czasu pracy. Skutkiem jest niezamierzone przekroczenie ustawowego limitu, co może prowadzić do sankcji ze strony inspekcji pracy.

Błąd 4: Nieprawidłowe obliczenie przeciętnego zarobku na potrzeby wynagrodzenia za urlop

Pracodawcy czasem nieprawidłowo obliczają przeciętny zarobek na potrzeby wynagrodzenia za urlop – na przykład zapominają uwzględnić bonusy i premie lub nieprawidłowo ustalają okres rozliczeniowy. W efekcie pracownik otrzymuje niższe wynagrodzenie, niż mu przysługuje, co może skutkować sporem z zakresu prawa pracy.

Błąd 5: Łańcuchowe zawieranie krótkich umów w celu uniknięcia obowiązku

Niektóre spółki próbują uniknąć obowiązku udzielania urlopu, zawierając z osobami na umowach wyłącznie krótkoterminowe umowy na okres krótszy niż 28 dni. Takie postępowanie jest bardzo ryzykowne i może zostać ocenione przez inspekcję pracy jako obchodzenie prawa w celu naruszenia praw pracownika, co doprowadzi do sankcji.

W kancelarii adwokackiej ARROWS specjalizujemy się w prawie pracy i praktycznie codziennie zajmujemy się sprawami związanymi z umowami poza stosunkiem pracy. Dzięki doświadczeniu w świadczeniu długoterminowych usług na rzecz naszych klientów potrafimy szybko zidentyfikować obszary ryzyka i zaproponować rozwiązania. W naszym portfolio znajduje się ponad 150 spółek akcyjnych, 250 s.r.o. (spółek z ograniczoną odpowiedzialnością prawa czeskiego) oraz 50 gmin i krajów (regionów). Stawiamy na szybkość i wysoką jakość. W celu konsultacji prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

POTRZEBUJĄ PAŃSTWO POMOCY PRAWNEJ?

Prosimy o kontakt, chętnie pomożemy.

ARROWS kancelaria adwokacka

Praktyczne wskazówki: jak uniknąć problemów?

Prawidłowe ustawienie procesów związanych z urlopem osób zatrudnionych na umowach nie jest jedynie formalnością administracyjną, lecz koniecznością dla każdego odpowiedzialnego pracodawcy. W tej części znajdą Państwo konkretne kroki, które pomogą zminimalizować ryzyka.

Wprowadzenie dokładnej ewidencji czasu pracy

Pierwszym krokiem jest wprowadzenie niezawodnego systemu ewidencji czasu pracy dla wszystkich pracowników na DPP i DPČ. Nowoczesne systemy rejestracji obecności umożliwiają zautomatyzowane prowadzenie ewidencji, co znacznie zmniejsza obciążenie administracyjne i minimalizuje ryzyko błędów. Ewidencja musi być wiarygodna, przejrzysta i zawierać wszystkie dane wymagane przez prawo.

Regularne szkolenia działu kadr

Zasady dotyczące urlopu osób zatrudnionych na umowach są złożone i specyficzne. Kluczowe jest zapewnienie, aby Państwa kadrowcy i dział płac rozumieli wszystkie szczegóły obliczania urlopu, w tym fikcyjny tygodniowy czas pracy, zaokrąglanie w górę oraz różnice między DPP a DPČ. Kancelaria adwokacka ARROWS oferuje specjalistyczne szkolenia z zakresu prawa pracy, w tym z certyfikatem. Aby uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Weryfikacja dokumentacji umownej

Zalecamy przeprowadzenie audytu całej dokumentacji umownej DPP i DPČ, aby sprawdzić, czy nie zawiera ona elementów ryzykownych. Umowy muszą być zawsze zawierane na piśmie i zawierać wszystkie obowiązkowe elementy. Niezawarcie umowy na piśmie stanowi wykroczenie, za które inspekcja pracy może nałożyć karę.

Wdrożenie systemu planowania urlopów

Wprowadzenie systemu, który automatycznie wskaże pracowników, którzy osiągnęli 80 przepracowanych godzin i spełnili warunek 28 dni trwania umowy, ma kluczowe znaczenie dla terminowego zidentyfikowania prawa do urlopu. Równie ważne jest monitorowanie, ile urlopu wykorzystał każdy pracownik, aby nie dopuścić do sytuacji, w której na koniec roku urlop pozostanie niewykorzystany.

Przygotowanie do kontroli inspekcji pracy

Ewidencja czasu pracy należy do obszarów najczęściej kontrolowanych przez inspektorat pracy. Zalecamy regularne przeprowadzanie audytów wewnętrznych symulujących kontrolę inspekcji pracy, aby w porę wykryć ewentualne braki. Podczas kontroli muszą Państwo być w stanie przedłożyć kompletną ewidencję czasu pracy, obliczenia urlopu oraz dowody wypłaty wynagrodzeń za urlop.

Prawnicy ARROWS przygotują Państwa do kontroli inspekcji pracy i mogą reprezentować Państwa w trakcie postępowania. Nasza kancelaria jest ubezpieczona od szkód do kwoty 500 000 000 CZK (ok. 20,6 mln EUR), co oznacza dla klienta maksymalne bezpieczeństwo. Potrzebują Państwo pomocy prawnej? Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

Dlaczego lepiej powierzyć to specjalistom?

Problematyka urlopu przy umowach o świadczenie pracy i umowach o wykonanie pracy jest w praktyce znacznie bardziej złożona, niż się na pierwszy rzut oka wydaje. Poszczególne kroki, które wyglądają na proste, w rzeczywistości kryją ukryte wyjątki, szczegóły proceduralne, powiązania z innymi przepisami i ryzyka, których laik często nie dostrzega.

Na przykład obliczanie urlopu ma kilka pułapek – od prawidłowego zastosowania fikcyjnego tygodniowego czasu pracy, przez zaokrąglanie w górę, aż po odmienne traktowanie wykorzystanego urlopu przy DPP i DPČ. Każda z tych zasad ma swoje uzasadnienie prawne, a jej nieprzestrzeganie prowadzi do sankcji.

Ponadto zasady ciągle się zmieniają. Prawo do urlopu osób zatrudnionych na umowach istnieje dopiero od stycznia 2024 r., w 2025 r. nastąpiły kolejne zaostrzenia w obszarze inspekcji pracy oraz nowe obowiązki w zakresie zgłaszania DPP do Czeskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Česká správa sociálního zabezpečení). Dla przeciętnego przedsiębiorcy czy kadrowca śledzenie wszystkich zmian i ich prawidłowe wdrażanie jest niemal niemożliwe.

Kancelaria adwokacka ARROWS zajmuje się tą tematyką codziennie, dzięki czemu potrafi znacznie skrócić klientowi czas i zminimalizować ryzyko błędów. Nasi prawnicy specjalizują się w prawie pracy i mają bogate doświadczenie w ustawianiu procesów wewnętrznych, przygotowywaniu regulaminów i reprezentacji podczas kontroli inspekcji pracy. Często jesteśmy także partnerami prawników firmowych przy rozwiązywaniu spraw specjalistycznych.

Dla klienta bezpieczniej jest powierzyć sprawę profesjonalistom, ponieważ ARROWS jest ubezpieczona od szkód do kwoty 500 000 000 CZK. Jeżeli nie chcą Państwo ryzykować błędów, szkód lub kar, mogą Państwo bezpiecznie powierzyć całą sprawę ARROWS. Dzięki naszej sieci ARROWS International praktycznie codziennie zajmujemy się sprawami z elementem międzynarodowym, więc jeśli zatrudniają Państwo cudzoziemców lub mają oddziały za granicą, możemy zapewnić Państwu kompleksowe wsparcie prawne.

Jeżeli poszukują Państwo finansowania lub partnera biznesowego dla swojej spółki, potrafimy łączyć klientów ze sobą w przypadku interesujących możliwości inwestycyjnych lub biznesowych. Chętnie wysłuchamy ciekawych pomysłów przedsiębiorczych i biznesowych. Aby natychmiast rozwiązać Państwa sytuację, prosimy pisać na konsultacja@arws.cz.

FAQ – Najczęstsze pytania prawne dotyczące urlopu przy DPČ i DPP

1. Czy musimy udzielać urlopu również pracownikom, którzy pracują u nas tylko okazjonalnie na DPP?

Tak, jeżeli umowa trwa co najmniej 28 dni kalendarzowych, a pracownik przepracuje co najmniej 80 godzin w roku kalendarzowym, powstaje mu pełnoprawne prawo do urlopu. Nie jest to możliwość, lecz obowiązek ustawowy. Jeżeli mają Państwo wątpliwości, jak prawidłowo ustawić procesy w swojej firmie, prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

2. Co jeśli pracownik na DPČ pracuje tylko 5 godzin tygodniowo – czy do obliczenia urlopu stosujemy 5 godzin, czy 20 godzin?

Zawsze stosują Państwo fikcyjny tygodniowy czas pracy wynoszący 20 godzin, niezależnie od tego, ile godzin pracownik faktycznie pracuje. Zasada ta obowiązuje uniwersalnie wobec wszystkich osób zatrudnionych na umowach.

3. Jak wykorzystanie urlopu wpływa na limit 300 godzin przy DPP?

Przy DPP wykorzystany urlop nie wlicza się do rocznego limitu 300 godzin. Oznacza to, że pracownik może przepracować 300 godzin i dodatkowo wykorzystać urlop. Przy DPČ jest odwrotnie – wykorzystany urlop wlicza się do przeciętnego tygodniowego czasu pracy. Potrzebują Państwo doradztwa prawnego w zakresie rozkładu czasu pracy? Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz.

4. Czy możemy wypłacić pracownikowi na DPČ ekwiwalent za urlop zamiast jego wykorzystania?

Nie, ekwiwalent za urlop mogą Państwo wypłacić tylko przy ustaniu umowy. W trakcie trwania umowy urlop musi być zawsze wykorzystany. Gdyby wypłacili Państwo ekwiwalent, grozi Państwu kara ze strony inspektoratu pracy.

5. Jaka kara nam grozi, jeżeli nie udzielimy pracownikowi urlopu?

Inspekcja pracy może nałożyć karę do 200 000 CZK za uniemożliwienie wykorzystania urlopu, do 400 000 CZK za brak należytej ewidencji czasu pracy, a w przypadku poważnego naruszenia do 10 milionów CZK. Ponadto ryzykują Państwo spory z pracownikami. Jeżeli czeka Państwa kontrola lub kara, prosimy zwrócić się do nas pod adresem konsultacja@arws.cz.

6. Czy musimy prowadzić ewidencję czasu pracy także w przypadku pracowników dorywczych na DPP?

Tak, od 2024 r. obowiązuje obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy wszystkich pracowników na DPP i DPČ bez wyjątku. Ewidencja musi być wiarygodna i przejrzysta. Za jej nieprowadzenie grozi kara do 400 000 CZK.

Kolejne kroki

Każda sytuacja jest inna, a właściwe postępowanie zależy od szczegółów. Prosimy napisać, czego dotyczy sprawa – specjalista ARROWS odezwie się w ciągu 24 godzin, oceni sytuację i zaproponuje dalsze kroki.

Autor artykułu:

Mgr. Klára Megová
Mgr. Klára Megová

Aplikantka adwokacka

Mgr. Klára Megová jest aplikantką adwokacką w ARROWS i zajmuje się przede wszystkim prawem pracy oraz prawem cywilnym.

W codziennej praktyce koncentruje się dla klientów na sprawach z zakresu prawa pracy, w szczególności na przygotowywaniu regulaminów wewnętrznych i kształtowaniu stosunków pracy. Ponadto zajmuje się sporami cywilnymi, na przykład dochodzeniem roszczeń z niespłaconych obligacji oraz problematyką odszkodowań.

Już w trakcie studiów intensywnie zajmowała się prawem administracyjnym ze szczególnym uwzględnieniem prawa ochrony środowiska, które było również tematem jej pracy magisterskiej. W ARROWS chce kontynuować i dalej rozwijać tę specjalizację. W przyszłości planuje poszerzyć swoją wiedzę także o obszar prawa pracy z elementami prawa publicznego (zwłaszcza czeska ustawa o zatrudnieniu (ustawa nr 435/2004 Sb., dalej „ustawa o zatrudnieniu”) i status prawny cudzoziemców) oraz o obszar prawa zabezpieczenia społecznego.

Uwaga:

Informacje zawarte w tym artykule mają wyłącznie ogólny charakter informacyjny i służą podstawowej orientacji w problematyce według stanu prawnego na rok 2026. Choć dbamy o maksymalną dokładność treści, przepisy prawne i ich wykładnia zmieniają się w czasie. Jesteśmy kancelarią adwokacką ARROWS, podmiotem wpisanym do Czeskiej Izby Adwokackiej (Česká advokátní komora) (nasz organ nadzoru), a dla maksymalnego bezpieczeństwa klientów posiadamy ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z limitem 350 000 000 CZK. W celu weryfikacji aktualnego brzmienia przepisów i ich zastosowania do Państwa konkretnej sytuacji niezbędny jest bezpośredni kontakt z kancelarią adwokacką ARROWS (konsultacja@arws.cz). Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe w wyniku samodzielnego wykorzystania informacji z tego artykułu bez uprzedniej indywidualnej konsultacji prawnej.

Mierzą się Państwo z podobną sytuacją?

Odezwiemy się w ciągu 24 godzin.

Sprawą zajmie się:Mgr. Klára Megováaplikantka adwokacka

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych.