Przejdź do treści

Obowiązki prawne i podatkowe influencerów

– kompletny przewodnik

JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.
Opublikowano:Zaktualizowano:

Obowiązki prawne i podatkowe influencerów zgodnie z prawem czeskim dotyczą nie tylko wynagrodzeń pieniężnych, ale także barteru, współpracy z zagranicznymi platformami i treści reklamowych. Na przykład produkt otrzymany w zamian za promocję może stanowić przychód podlegający opodatkowaniu, a przy współpracy z zagranicą może powstać obowiązek rozliczenia VAT. Artykuł wyjaśnia kwestie podatków, oznaczania reklam, praw autorskich oraz umów z markami.

Obowiązki prawne i podatkowe influencerów

Podsumowanie w punktach

  • Działalność influencera to biznes, a przychody trzeba opodatkować. Opodatkowanie dotyczy nie tylko wynagrodzeń pieniężnych, ale także przychodów z platform, darowizn i barteru. Z działalnością wiążą się również ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, a z reguły wskazane jest posiadanie odpowiedniego zezwolenia na działalność gospodarczą.
  • Uwaga na VAT, zwłaszcza przy współpracy z zagranicą. Obowiązek może powstać nie tylko po przekroczeniu obrotu 2 mln CZK (ok. 82 300 EUR), ale także przy współpracy z zagranicznymi platformami lub firmami – influencer może wtedy stać się tzw. osobą zidentyfikowaną do celów VAT.
  • Treści influencera chroni prawo autorskie, ale influencer musi też szanować prawa innych. Cudzych zdjęć, filmów ani muzyki nie można wykorzystywać do celów komercyjnych bez odpowiedniej licencji. W umowach ze zleceniodawcami ważne jest dokładne określenie zakresu licencji do własnych treści.
  • Płatna współpraca musi być przejrzyście oznaczona jako reklama. Ukryta reklama może prowadzić do postępowania administracyjnego i kary do 5 mln CZK (ok. 205 800 EUR). Dlatego ważne jest prawidłowe ustawienie nie tylko oznaczenia reklamy, ale także samej umowy – zakresu promocji, czasu trwania współpracy i sposobu dalszego wykorzystania treści.

Mierzą się Państwo z podobną sytuacją?

Jakie podatki muszą płacić influencerzy?

Wszystkie zarobki influencera – czy chodzi o wynagrodzenie pieniężne za reklamę, przychody z YouTube, współpracę na Instagramie, darowizny od fanów, czy tzw. barter (produkty lub usługi otrzymane w zamian za promocję) – podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych.  Influencer musi zatem złożyć zeznanie podatkowe i opodatkować swoje zyski z tworzenia treści. 

Zaletą jest możliwość odliczenia wydatków – albo faktycznie poniesionych kosztów (np. sprzęt, oprogramowanie, koszty podróży), albo ryczałtowego procentu. W przypadku honorariów autorskich (jeśli influencer sprzedaje np. zdjęcia lub licencję na treści) można zastosować ryczałt w wysokości 40 %, w pozostałych przypadkach z reguły można odliczyć ryczałtowe koszty do 60 % przychodów. W każdym razie influencer powinien prowadzić przynajmniej podstawową ewidencję przychodów i wydatków na potrzeby zeznania podatkowego.

A co z ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym?

Ponieważ przychody z twórczości online zalicza się do samodzielnej działalności zarobkowej, influencer ma również obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. 

Jeżeli ta działalność jest głównym źródłem dochodu, musi on opłacać zaliczki co najmniej w minimalnej wysokości ustalonej dla OSVČ (osób samozatrudnionych). Nawet gdyby influencer formalnie nie uzyskał zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej (tj. działał nieoficjalnie), czeski urząd skarbowy (finanční úřad) oraz czeski zakład ubezpieczeń społecznych (správa sociálního zabezpečení) będą go traktować jako przedsiębiorcę – przychody z działalności influencerskiej zostaną opodatkowane i oskładkowane bez względu na to, czy formalnie prowadzi działalność. 

Rozsądnie jest więc posiadać zezwolenie na działalność gospodarczą (typowo w zakresie działalności reklamowej lub tworzenia utworów audiowizualnych) i należycie wypełniać wszystkie obowiązki zgłoszeniowe wobec urzędów.

Kiedy właściwie influencer ma obowiązek złożyć zeznanie? 

Zeznanie w podatku dochodowym influencer musi złożyć z reguły do końca marca następnego roku, jeżeli w minionym roku osiągnął przychody podlegające opodatkowaniu powyżej kilku tysięcy koron (typowo powyżej 15 000 CZK (ok. 620 EUR), a w przypadku działalności gospodarczej w dowolnej wysokości, z wyjątkiem straty). 

W praktyce większość aktywnych influencerów składa zeznanie – i to nawet wtedy, gdy wynikiem jest strata podatkowa lub gdy wszystkie przychody pokryły wydatki. Niezłożenie zeznania byłoby dużym ryzykiem: urzędy skarbowe zaczęły już aktywnie kontrolować influencerów. 

Na przykład analiza czeskiej Generalnej Dyrekcji Finansów (Generální finanční ředitelství) ujawniła w 2022 roku w kraju morawsko-śląskim nieopodatkowane przychody influencerów rzędu dziesiątek milionów koron oraz wiele niezłożonych zeznań dotyczących platform YouTube i Twitch. 

Urzędy początkowo umożliwiły zapłatę zaległości i złożenie zeznania z opóźnieniem (często w formie rat), zapowiedziały jednak kontynuację kontroli i rozszerzenie ich zakresu na kolejne platformy internetowe. Kary za spóźnione zeznanie lub niezapłacenie podatku nie są przy tym bagatelne – naliczane są odsetki za zwłokę i kary (zwykle 0,05 % ustalonego podatku za każdy dzień zwłoki, maksymalnie do 5 % podatku), co najmniej jednak w wysokości setek do tysięcy koron, w skrajnym przypadku nawet do 300 000 CZK (ok. 12 300 EUR).

W przypadku umyślnego uszczuplenia podatku w dużym rozmiarze może chodzić nawet o przestępstwo. Zalecenie jest jasne: ewidencjonować wszystkie przychody z działalności online i terminowo je opodatkować, aby influencer nie znalazł się w kręgu zainteresowania urzędów z kilkuletnim długiem.

VAT i współpraca z zagranicą

Podatek od wartości dodanej może zaskoczyć influencerów zwłaszcza przy współpracy z zagranicznymi partnerami lub platformami.

Rejestracja do VAT (status płatnika)

Oprócz podatku dochodowego twórcy odnoszący sukcesy muszą pamiętać również o podatku od wartości dodanej (VAT). 

W Republice Czeskiej ustawa określa próg obrotu dla obowiązkowej rejestracji – do końca 2024 roku obowiązywał limit 1 000 000 CZK (ok. 41 200 EUR) za 12 kolejnych miesięcy, od 2025 roku limit wzrósł do 2 000 000 CZK (ok. 82 300 EUR) rocznie. 

Jeżeli zatem influencer przekroczy ten próg swoimi przychodami z działalności gospodarczej, musi w ciągu 15 dni zarejestrować się jako płatnik VAT i od następnego miesiąca zacząć odprowadzać VAT od sprzedaży swoich usług (typowo usług marketingowych). 

Należy podkreślić, że do obrotu dla celów VAT wlicza się także świadczenia niepieniężne – np. przychody barterowe (wartość produktów otrzymanych za promocję) lub przychody z zagranicy, jeżeli miejsce świadczenia znajduje się w Republice Czeskiej. 

Ignorowanie obowiązku rejestracji się nie opłaca – urząd skarbowy może zarejestrować przedsiębiorcę wstecznie, wymierzyć nieodprowadzony podatek i nałożyć karę. Dlatego gdy przychody influencera zbliżają się do limitu, warto skonsultować się z księgowym lub prawnikiem i na bieżąco monitorować obrót. Jeśli nie wiedzą Państwo, jak sobie z tym poradzić, kancelaria adwokacka ARROWS chętnie pomoże w rejestracji i odpowiednim ustawieniu rozliczeń.

Dlaczego influencer jest osobą zidentyfikowaną? (VAT przy współpracy z zagranicą)

Wielu influencerów nie osiąga wprawdzie obrotu 2 milionów koron, ale VAT dotyczy ich mimo to ze względu na współpracę transgraniczną. Czeska ustawa o podatku od wartości dodanej (ustawa nr 235/2004 Sb., dalej „ustawa o VAT”) stanowi, że jeżeli osoba (nawet niebędąca płatnikiem VAT) świadczy usługę na rzecz przedsiębiorcy w innym państwie członkowskim UE, staje się tzw. osobą zidentyfikowaną do celów VAT. 

Typowym przykładem jest przychód z YouTube/Google AdSense: influencer świadczy usługę reklamową na rzecz Google, który ma siedzibę w Irlandii, czyli w innym państwie członkowskim. W takim przypadku influencer musi zarejestrować się jako osoba zidentyfikowana do celów VAT i zacząć składać deklaracje VAT lub informacje podsumowujące, nawet jeśli nie przekroczył limitu obrotu. 

Uwaga – osoba zidentyfikowana nie jest pełnoprawnym płatnikiem VAT. Nie odprowadza VAT od swoich świadczeń krajowych i nie może dochodzić odliczenia, ale ma obowiązek wykazywać transakcje transgraniczne.  W praktyce oznacza to, że jeżeli np. czeski youtuber fakturuje przychód z AdSense, wykazuje go w informacji podsumowującej jako usługę świadczoną do UE (z miejscem świadczenia w Irlandii), a VAT odprowadza usługobiorca (Google w Irlandii).

Podobnie, gdy influencer nabywa usługę z zagranicy – np. zagraniczna platforma (Google, Facebook itp.) potrąca mu prowizję lub opłatę – powstaje u niego obowiązek wykazania i zapłaty VAT od tej nabytej usługi (tzw. reverse charge, odwrotne obciążenie). Również w ten sposób staje się osobą zidentyfikowaną, jeżeli nie jest już płatnikiem. 

Sytuacje te są skomplikowane – trzeba prawidłowo określić miejsce świadczenia i rodzaj transakcji. Zdecydowanie zaleca się konsultację z doradcą podatkowym lub prawnikiem przy nawiązywaniu współpracy z zagranicą. Specjalista pomoże ustawić fakturowanie i umowy tak, aby influencer spełnił wszystkie obowiązki wobec czeskiej administracji skarbowej, a w razie potrzeby także wobec urzędów za granicą. Kancelaria adwokacka ARROWS chętnie pomoże Państwu w tym zakresie. Obowiązki podatkowe i ich interpretacje w tej dziedzinie regularnie się zmieniają, a my pomożemy Państwu zachować aktualną zgodność z przepisami.

POTRZEBUJĄ PAŃSTWO POMOCY PRAWNEJ?

Prosimy o kontakt, chętnie pomożemy.

ARROWS kancelaria adwokacka

Praktyczne przykłady dotyczące VAT

Jeżeli influencer wystawia fakturę czeskiej firmie, która zamówiła u niego promocję, a sam nie jest płatnikiem VAT, na razie nie musi zajmować się VAT (dopóki nie przekroczy progu obrotu). 

Gdyby jednak stał się płatnikiem, musiałby do swoich faktur dla czeskich klientów doliczać 21% VAT i odprowadzać go do państwa. Jeżeli influencer promuje firmę z państwa UE (np. słowacki e-sklep płaci mu za post), z natury rzeczy „sprzedaje usługę za granicę” – jeżeli nie jest płatnikiem, musi zgłosić się jako osoba zidentyfikowana i wykazać tę usługę.  Przychody z państw spoza UE ocenia się według zasad dotyczących miejsca świadczenia – z reguły chodzi o eksport usługi, który w Republice Czeskiej nie podlega VAT (miejsce świadczenia znajduje się poza UE), ale mimo to istnieje obowiązek informacyjny.

Jednocześnie, jeżeli influencer nabywa np. usługi reklamowe od Facebooka/Google (siedziba w Irlandii) lub z innego miejsca za granicą, musi jako osoba zidentyfikowana sam wykazać i zapłacić czeski VAT od tych nabytych usług. Widać więc, że kwestia VAT jest w przypadku działalności online złożona i zawsze zależy od szczegółów konkretnej współpracy – stąd znaczenie fachowej porady. Niejedna znana czeska youtuberka czy streamer przeżyli już przykrą niespodziankę, gdy urzędy wstecznie zażądały od nich VAT od przychodów z zagranicy, o czym początkowo nie wiedzieli. Wczesna konsultacja i prawidłowe ustawienie fakturowania pozwalają uniknąć tych problemów.

Jak chronić autorstwo i inne prawa autorskie?

Zdjęcia, filmy i inne treści stworzone przez influencera są chronione prawem autorskim – tak samo jak treści tradycyjnych twórców.

Własność intelektualna influencera 

Każda oryginalna treść, którą influencer stworzy – zdjęcie, film, grafika, tekst, podcast itp. – jest automatycznie chroniona prawem autorskim. Autorem jest w tym przypadku sam influencer (o ile nie chodzi o utwór stworzony na zamówienie lub utwór pracowniczy dla kogoś innego) i przysługują mu pełne prawa do utworu. 

Obejmuje to prawo decydowania o tym, w jaki sposób treść będzie wykorzystywana, zwielokrotniana, publikowana itd. Ochrona powstaje automatycznie z chwilą stworzenia utworu – nie trzeba niczego rejestrować. Dla influencera ważne jest, aby wiedział, że jego treść stanowi jego własność i nikt inny nie może jej wykorzystywać bez zgody.

Niedozwolone wykorzystanie cudzych treści

Tak samo jednak influencer nie powinien dopuszczać się nieuprawnionego wykorzystania cudzych treści. Na przykład zdjęcia nie można użyć bez zgody autora – istnieją wprawdzie ustawowe wyjątki (użytek osobisty itp.), ale na jakiekolwiek komercyjne wykorzystanie cudzego zdjęcia lub filmu konieczna jest zgoda autora (licencja). 

W praktyce oznacza to, że jeżeli influencer chce w swoim poście użyć np. cudzego zdjęcia, obrazka z internetu, fragmentu cudzego filmu lub muzyki, musi zadbać o prawa autorskie. 

Rozwiązaniem jest albo korzystanie z treści rozpowszechnianych na odpowiedniej licencji (np. muzyki z biblioteki licencjonowanej do użytku w filmach, zdjęć z banków zdjęć z licencją Creative Commons itp.), albo uzyskanie zgody autora. W przeciwnym razie grozi mu naruszenie prawa autorskiego – autor może żądać usunięcia treści, odszkodowania, wydania bezpodstawnego wzbogacenia (czyli zapłaty zwyczajowej opłaty licencyjnej), a ewentualnie także zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową.

Jeśli influencer np. bez zezwolenia użyje cudzej muzyki w filmie na YouTube, platforma może zablokować film (na podstawie zgłoszonego roszczenia z tytułu praw autorskich – copyright claim), a autor muzyki może dochodzić opłat.

Instagram i inne sieci jasno wskazują w swoich regulaminach, że użytkownik może publikować tylko treści, do których ma prawa – w przeciwnym razie narusza także regulamin platformy. W interesie influencera leży więc ostrożność wobec cudzych treści.

Jak chronić własne treści?

Influencer powinien również aktywnie dbać o ochronę swojej twórczości. Jeśli ktoś inny bez zezwolenia użyje zdjęcia lub filmu stworzonego przez influencera, narusza jego prawa.  W takiej sytuacji autor (influencer) może się bronić – zazwyczaj najpierw nieformalnie wezwać daną osobę do usunięcia treści, a jeśli to nie pomoże, na drodze prawnej żądać zaniechania dalszego wykorzystywania i odszkodowania. 

Praktyka w internecie bywa skomplikowana, ponieważ treści szybko się rozprzestrzeniają, ale nawet zwykli twórcy mogą dochodzić swoich praw – na przykład za pomocą tzw. wezwania do zaprzestania naruszeń (cease and desist) lub pozwu. W wielu przypadkach wystarczy wysłane wezwanie i groźba skierowania sprawy do sądu, aby skradzione treści zostały usunięte. Przy poważniejszym naruszeniu influencer nie powinien obawiać się dochodzenia swoich praw także przed sądem – wyspecjalizowane kancelarie prawne reprezentowały już wielu fotografów, blogerów i youtuberów w wygranych sporach o nieuprawnione wykorzystanie ich filmów i zdjęć.

Jak uregulować w umowie współpracę ze sponsorami influencera z perspektywy prawa autorskiego?

W ramach współpracy często dochodzi do sytuacji, w której sam influencer dobrowolnie udziela praw do swoich treści partnerowi. Na przykład nagra film lub zrobi zdjęcie dla sponsora, który chciałby je dalej wykorzystywać (np. na swojej stronie internetowej lub w reklamie). Służą temu postanowienia licencyjne w umowie. 

Influencer powinien zawsze dokładnie określić, na co wyraża zgodę – czy firma może dalej rozpowszechniać jego treści, modyfikować je, ewentualnie jak długo i na jakim terytorium. Zaleca się udzielanie licencji tylko w takim zakresie, w jakim partner rzeczywiście jej potrzebuje. 

Influencer nigdy nie powinien nieświadomie podpisać, że przekazuje partnerowi swoje prawa autorskie w całości – mógłby w ten sposób stracić kontrolę nad własnym utworem. Poważne firmy nawet nie będą tego od niego wymagać; standardem jest licencja ograniczona czasowo i co do celu. Jeżeli influencer nie jest pewien sformułowań postanowień licencyjnych w umowie, warto skorzystać z pomocy prawnej – adwokat dopilnuje, aby twórca nie został pokrzywdzony i nie przekazał więcej praw, niż zamierzał.

Pomogą Państwu nasi specjaliści

ARROWS kancelaria adwokacka

Co jeszcze influencer powinien chronić?

Oprócz prawa autorskiego do własności intelektualnej należy również np. znak towarowy.  Wielu popularnych influencerów buduje własną markę (np. nazwę swojego kanału, slogan, logo). Jeżeli takie oznaczenie nabiera wartości komercyjnej, warto rozważyć jego rejestrację jako znaku towarowego – zapobiegnie to nadużywaniu nazwy przez konkurencję i wzmocni wartość „marki” influencera. Pełnomocnik prawny może doradzić, czy rejestracja jest wskazana, i ewentualnie ją przeprowadzić. 

Twórca powinien także dbać o swoje dobra osobiste – np. reagować, jeśli ktoś bezprawnie wykorzysta jego wizerunek (zdjęcie twarzy) w reklamie. Również na to potrzebna jest zgoda zgodnie z czeskim Kodeksem cywilnym (ustawa nr 89/2012 Sb., dalej „KC”). Ogólnie rzecz biorąc, influencer powinien traktować swoje treści jako swój kapitał intelektualny i aktywnie chronić je przed nadużyciami.

Regulacja reklamy i współpracy

Przykład środowiska Instagrama: każdy post reklamowy musi być wyraźnie oznaczony, aby na pierwszy rzut oka było jasne, że chodzi o współpracę.

Obowiązek oznaczania reklam

Jednym z najważniejszych wymogów prawnych w dziedzinie influencer marketingu jest przejrzystość reklamy. Czeska ustawa o ochronie konsumenta (ustawa nr 634/1992 Sb., dalej „ustawa o ochronie konsumenta”) oraz czeska ustawa o regulacji reklamy (ustawa nr 40/1995 Sb., dalej „ustawa o regulacji reklamy”) wyraźnie zakazują tzw. reklamy ukrytej – czyli reklamy, w przypadku której na pierwszy rzut oka nie jest oczywiste, że chodzi o reklamę. Jeżeli influencer prezentuje na swoim profilu jakiś produkt lub usługę za wynagrodzeniem lub inne świadczenie wzajemne, musi to być wyraźnie oznaczone.

Za reklamę uważa się przy tym jakąkolwiek publiczną prezentację mającą na celu promocję działalności gospodarczej – nie ma znaczenia, czy influencer promuje za pieniądze, za darmo, czy np. z entuzjazmu.  Każdy post o celu promocyjnym powinien więc zawierać oznaczenie, że chodzi o współpracę. Najlepiej, aby oznaczenie to było jednoznaczne, zrozumiałe i dobrze widoczne, a przy tym w języku, który rozumie większość obserwujących (w przypadku czeskiej publiczności zatem po czesku).

Jak prawidłowo oznaczyć współpracę?

Sposobów oznaczenia reklamy jest kilka. Wiele platform oferuje dziś oficjalne narzędzia – np. Instagram umożliwia zaznaczenie przy poście „Paid partnership” ze wskazaniem partnera. Warto z tych narzędzi korzystać, nie można jednak polegać wyłącznie na nich. Praktyka pokazuje, że często bywają przeoczone lub nie są wystarczająco wyraźne. Dlatego zaleca się umieszczenie oznaczenia również bezpośrednio w tekście posta lub w filmie. 

W języku czeskim powszechnie używa się wyrażeń takich jak „placená spolupráce” (płatna współpraca), „reklama”, ewentualnie hashtagów typu #spoluprace, #placenaspoluprace itp. (Angielski #ad czeski konsument może przeoczyć lub go nie zrozumieć). Ważne jest, aby przeciętny obserwujący łatwo rozpoznał, że dana treść jest przekazem handlowym. Ostrożności nigdy za wiele – lepiej oznaczyć także współpracę, za którą influencer nie otrzymał pieniędzy, lecz np. prezent lub korzyść. Również produkt przekazany bezpłatnie w zamian za promocję stanowi bowiem świadczenie wzajemne.

Jak na reklamę influencerów patrzy prawo?

W Republice Czeskiej ogólne obowiązki dotyczące przekazów reklamowych reguluje ustawa o regulacji reklamy. Ustawa ta określa m.in. właśnie wymóg, aby reklama była wyraźnie oznaczona jako reklama. 

Nadzór nad przestrzeganiem przepisów sprawują przede wszystkim czeskie krajowe urzędy ds. działalności gospodarczej (krajské živnostenské úřady), a w przypadku określonych produktów także inne organy (np. leków, suplementów diety, hazardu – tam nadzór sprawują czeski Państwowy Instytut Kontroli Leków (Státní ústav pro kontrolu léčiv), czeskie Ministerstwo Finansów (Ministerstvo financí) itp.).  Jeżeli urząd stwierdzi rozpowszechnianie ukrytej reklamy, może wszcząć postępowanie administracyjne i nałożyć karę do wysokości 5 000 000 CZK (ok. 205 800 EUR). Ustawa wprawdzie stosuje tak wysokie sankcje raczej w skrajnych przypadkach, ale również kary rzędu setek tysięcy koron nie są wyjątkiem. 

Na przykład za granicą (Wielka Brytania, USA) znani influencerzy zostali już ukarani dotkliwymi sankcjami za niewystarczające oznaczenie reklamy, a podobne przypadki pojawiają się także w Czechach (choć na razie z mniejszym rozgłosem medialnym). 

Ryzyka nie można zatem lekceważyć – według ekspertów nieoznaczanie reklam jest jednym z najbardziej palących problemów prawnych influencer marketingu. Dla influencera nie chodzi przy tym tylko o karę, ale także o utratę zaufania odbiorców, jeśli wyjdzie na jaw, że zatajał współpracę komercyjną.

Inne zasady dotyczące przekazów handlowych

Oprócz oznaczenia „#reklama” trzeba przestrzegać także innych wymogów prawnych dotyczących treści reklamy. Nie może ona wprowadzać w błąd – influencer nie powinien rozpowszechniać nieprawdziwych lub mylących informacji o produkcie, w przeciwnym razie może zostać ukarany za wprowadzającą w błąd praktykę handlową. 

  • Nie może naruszać dobrych obyczajów – np. promocja skrajnie niestosownych treści mogłaby napotkać problemy. 

  • Dla niektórych produktów obowiązują szczególne regulacje

  • Wyroby tytoniowe i papierosy elektroniczne nie mogą być promowane przez influencera, którego treści są skierowane do młodzieży; 

  • Alkohol podlega ograniczeniom (reklama nie może być skierowana do małoletnich, nie może zachęcać do nadmiernego picia itp.); 

  • Produkty lecznicze i suplementy diety muszą być prezentowane z określonymi obowiązkowymi ostrzeżeniami i bez twierdzeń o działaniu leczniczym itd. 

  • W przypadku kosmetyków przeznaczonych dla dzieci istnieje nawet specjalny kodeks etyczny, którego reklama nie może naruszać.

Influencer powinien wiedzieć, co promuje – jeśli chodzi o produkt regulowany, wskazane jest staranne przygotowanie, a często także wcześniejsze zatwierdzenie treści przez prawnika lub odpowiedzialnego pracownika firmy (jak to zwykle bywa w kampaniach dotyczących leków, usług finansowych itp.). Proszę zwracać na to uwagę w umowach!

Współpraca z agencjami i platformami

Wielu influencerów nawiązuje współpracę za pośrednictwem agencji marketingowych lub platform łączących twórców z reklamodawcami. Podmioty te często przekazują instrukcje, jak oznaczać reklamę, a czasem wymagają jednolitego stylu (np. użycia hashtagów, oznaczenia partnera handlowego bezpośrednio w poście na Instagramie itp.). Influencer powinien stosować się do tych wskazówek, ponieważ agencja zazwyczaj odzwierciedla w nich wymogi prawa i wewnętrzne zasady klienta.

Odpowiedzialność za ukrytą reklamę ponosi jednak zarówno influencer (rozpowszechniający reklamę), jak i zleceniodawca. W interesie obu stron leży więc odpowiednie uregulowanie tej kwestii – dobra umowa powinna jasno określać, kto za co odpowiada, i ewentualnie zawierać postanowienia o zwolnieniu z odpowiedzialności (indemnity), czyli porozumienie, kto poniesie ewentualne sankcje nałożone przez urzędy. 

Przy dużych kampaniach zwykle pilnują tego prawnicy firm. Przy mniejszej współpracy ostrożny powinien być sam influencer – w grę wchodzi jego dobre imię i powinien nalegać na przejrzystość. Krótkoterminowy zysk z ukrytej reklamy nie jest wart potencjalnej kary i negatywnego rozgłosu.

Stosunki umowne z partnerami i agencjami

Każda współpraca influencera z firmą (lub agencją) powinna być oparta na umowie.  Choć przepisy nie wymagają szczególnej „umowy o współpracy z influencerem”, w praktyce zwykle zawiera się umowę nienazwaną zgodnie z § 1746 ust. 2 KC – po prostu porozumienie, w którym określa się warunki współpracy. 

Umowa pisemna ma kluczowe znaczenie dla ochrony obu stron. Jasno określa, do czego zobowiązuje się influencer (np. stworzyć i opublikować określone treści) i do czego zobowiązuje się partner (zapłacić wynagrodzenie itp.). Gdyby wszystko pozostało jedynie w formie ustnej, w razie sporu bardzo trudno byłoby udowodnić, co zostało uzgodnione. Umowa pisemna pozwala uniknąć niejasności i umożliwia dochodzenie roszczeń w razie naruszenia warunków.

Co influencer powinien mieć w umowie o współpracy?

Swoboda umów jest stosunkowo szeroka i nie istnieje jednolity wzór – sprawdza się jednak uwzględnienie przede wszystkim następujących elementów: 

1. Konkretna specyfikacja promocji – czyli co dokładnie influencer ma dostarczyć: np. liczba postów, na jakiej platformie (Instagram, YouTube, TikTok, blog...), z jakiego profilu, w jakiej formie (post, film, stories), w jakim przedziale czasowym i z jaką częstotliwością. Pozwala to uniknąć sporów o to, czy influencer opublikował „wystarczająco” treści i czy spełnił oczekiwania partnera. 

2. Czas trwania współpracy – jest różnica, czy chodzi o jednorazową kampanię, czy o długoterminowe partnerstwo. Okres obowiązywania umowy powinien być jasny, ewentualnie z możliwością wcześniejszego rozwiązania (i warunkami takiego rozwiązania). 

3. Licencja do treści – umowa powinna regulować, w jaki sposób zleceniodawca może dalej wykorzystywać treści stworzone przez influencera. Zazwyczaj firma wymaga licencji na dalsze wykorzystanie zdjęć, filmów lub tekstów – np. aby mogła je udostępniać na swoich kanałach, użyć w newsletterze itp. Zakres licencji powinien być jasno określony (cel, medium, czas, terytorium). Jeżeli umowa o tym nie wspomina, przyjmuje się, że partner nie ma prawa wykorzystywać treści poza uzgodnioną publikacją u influencera. 

4. Zgoda na wykorzystanie wizerunku influencera – wiąże się z tym również zgoda influencera na to, aby firma mogła np. podawać jego imię i nazwisko, pseudonim lub wizerunek w związku z promocją (np. pochwalić się współpracą). To także powinno być częścią porozumienia. 

5. Zasady prezentacji – firmy mają czasem wymagania dotyczące stylu komunikacji, użycia hashtagów, zakazu określonych sformułowań itp. Jeżeli influencer się na to zgadza, można to zawrzeć w umowie. Ważne jest także przestrzeganie wymogów prawnych – odpowiedzialność za oznaczenie reklamy i poprawność prawną powinna zostać wspomniana w umowie, aby było jasne, że influencer musi np. oznaczyć post jako reklamowy. 

6. Zatwierdzanie treści – jeżeli firma potrzebuje możliwości wcześniejszej kontroli (typowo przy wrażliwych produktach objętych ograniczeniami prawnymi), wskazane jest uzgodnienie mechanizmu zatwierdzania postów przed publikacją. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której influencer nieświadomie opublikuje coś, czego partner nie może zaakceptować (np. ze względu na przepisy regulacyjne).

Jak zawrzeć w umowie influencera postanowienia o wynagrodzeniu?

Jedną z najważniejszych części jest postanowienie o wynagrodzeniu influencera. Umowa powinna określać wysokość wynagrodzenia lub sposób jego ustalenia (np. według liczby wyświetleń, jako procent od sprzedaży przy użyciu kodu rabatowego itp.) oraz termin płatności. 

Wynagrodzenie nie musi być wyłącznie pieniężne – może chodzić o barter (np. influencer otrzymuje produkty lub usługi). Również barter powinien zostać wyceniony i opisany.  Ponadto warto uzgodnić, czy wynagrodzenie obejmuje wszystko, czy jest uzależnione od osiągnięcia określonych celów (np. premia za osiągnięcie X zamówień przez link afiliacyjny). Dla influencera kluczowa jest pewność, kiedy otrzyma zapłatę i na jakich warunkach. Z kolei firma może zastrzec, że zapłaci tylko wtedy, gdy influencer wykona wszystko. Kompromisy są powszechne – np. zaliczka i dopłata po ocenie kampanii.

A także wiele innych postanowień, w których chętnie Państwu pomożemy.

Zespół prawny ARROWS omawia obowiązki podatkowe influencerów przed rysunkiem technicznym na ścianie.

Dlaczego warto mieć w umowie kary umowne i sankcje?

Aby porozumienie było egzekwowalne, powszechnie stosuje się kary umowne na wypadek naruszenia obowiązków. W przypadku influencerów może to być np. kara za niedotrzymanie treści umowy – jeśli nie oznaczy reklamy, nie opublikuje uzgodnionej liczby postów, naruszy wyłączność itp. 

Kara umowna motywuje do wykonania zobowiązania i daje drugiej stronie przynajmniej częściową satysfakcję, jeśli współpraca się nie powiedzie. Oczywiście powinna być adekwatna (nie powinna zrujnować influencera, ale nie może też być śmiesznie niska). Oprócz kar umowa może przewidywać możliwość zakończenia współpracy w razie naruszenia obowiązków lub żądanie odszkodowania, jeżeli powstanie szkoda.

Wyłączność i zakaz konkurencji

Firmy czasem wymagają, aby influencer w okresie współpracy nie promował konkurencyjnych produktów lub marek.

Ma to sens – nikt nie chce inwestować w influencerkę, która zaraz potem promuje konkurenta. Jeżeli taka wyłączność zostanie uzgodniona, powinna być ograniczona w czasie (np. influencer zobowiąże się przez 3 miesiące nie promować konkurencyjnych kosmetyków) i najlepiej zrównoważona odpowiednim wynagrodzeniem, ponieważ influencer traci w ten sposób inne możliwości.

Wyłączność zabezpiecza zwykle kara umowna na wypadek jej naruszenia. Influencer powinien starannie rozważyć, czy dana współpraca jest tego warta – czasem lepiej jest odmówić wyłączności lub wynegocjować krótszy okres.

Inne postanowienia

W umowach pojawiają się także inne ważne kwestie: 

  • Zachowanie tajemnicy (poufność) – influencer często otrzymuje z wyprzedzeniem informacje o produkcie, strategii marketingowej itp. i zobowiązuje się ich nie ujawniać. 

  • Uprawnienia z tytułu wadliwego wykonania – co jeśli influencer dostarczy treści niskiej jakości lub z opóźnieniem? Co jeśli firma nie przekaże obiecanych materiałów? Umowa może uregulować także takie sytuacje. 

  • Rozstrzyganie sporów – czasem wskazuje się, że spory rozstrzyga miejscowo właściwy sąd w Republice Czeskiej, a nawet zapis na sąd polubowny (ten lepiej przemyśleć, może być niekorzystny). 

W przypadku współpracy międzynarodowej konieczne jest uzgodnienie prawa właściwego (prawo którego państwa ma zastosowanie) i ewentualnie języka umowy. Na przykład gdy czeski influencer współpracuje z amerykańską firmą, może ona chcieć umowy podlegającej prawu stanu Kalifornia – to bardzo skomplikowane i ryzykowne dla influencera. W takim przypadku zdecydowanie warto zaangażować prawnika i wynegocjować albo zastosowanie prawa czeskiego, albo przynajmniej dobrze zrozumieć obce warunki.

Ukryte ryzyka i na co zwrócić uwagę

Influencer (zwłaszcza początkujący) powinien uważać na niekorzystne warunki umowne, które nie muszą być oczywiste na pierwszy rzut oka, na przykład:  

  • Zbyt szeroka licencja – jeżeli umowa stanowi, że firma może wykorzystywać treści influencera dowolnie i na zawsze, jest to nieproporcjonalne do zwykłego wynagrodzenia. 

  • Nieproporcjonalna kara – w projektach umów pojawiają się czasem bardzo wysokie sankcje, które mogłyby zrujnować influencera finansowo za drobne uchybienie. 

  • Wyłączność bez ograniczeń – zakaz promowania jakichkolwiek innych produktów, często także po zakończeniu współpracy, jest bardzo krępujący. 

  • Własność treści – niektóre umowy próbują zastrzec, że wszystkie treści stworzone w ramach współpracy należą do zleceniodawcy; z punktu widzenia twórcy jest to niekorzystne (traci on w ten sposób swoje prawa autorskie). 

  • Długie związanie umową – umowa na wiele miesięcy lub lat, z której influencer nie może łatwo wystąpić, może uniemożliwić mu skorzystanie z innych okazji. Dlatego zawsze zaleca się dokładne przeczytanie umowy przed podpisaniem, a najlepiej zlecenie jej sprawdzenia prawnikowi. Doświadczony adwokat szybko wykryje potencjalnie problematyczne postanowienia i zaproponuje zmiany.

Agencje i sieci dla influencerów

Niektórzy twórcy zawierają umowę z agencją, która ich reprezentuje i pozyskuje dla nich zlecenia. Również tutaj trzeba zachować ostrożność – agencja zazwyczaj wymaga prowizji (procent od każdej współpracy), a czasem wyłączności (influencer nie może przyjmować współpracy poza agencją).

Należy jasno ustalić, co agencja oferuje w zamian – np. minimalną liczbę kampanii w danym okresie, pomoc przy tworzeniu treści, obsługę prawną itp. Influencer powinien wiedzieć, czy umowa z agencją nie ogranicza jego samodzielnej aktywności (np. wydania własnego merchandisingu, od którego agencja chciałaby pobierać prowizję).

Jeżeli agencja obiecuje „złote góry”, ale chce długoterminowej wyłączności, wskazana jest ostrożność. Dobra agencja zaproponuje uczciwą umowę – przejrzyste prowizje, możliwość odejścia ze współpracy po rozsądnym czasie i wysoką jakość obsługi.

Sankcje i ryzyka związane z niewykonaniem obowiązków

Sankcje podatkowe

Jak już wspomniano, lekceważenie obowiązków podatkowych może prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji. Urząd skarbowy może wymierzyć nieodprowadzony podatek dochodowy i VAT wstecznie, nawet za kilka lat, łącznie z odsetkami za zwłokę (obecnie ok. 14 % w skali roku) i karą (do 20 % wymierzonej kwoty). Za spóźnione złożenie zeznania zwykle nakładane są kary (0,05 % podatku za każdy dzień, maks. 5 % podatku, minimum 500 CZK (ok. 20 EUR)).

Jeżeli influencer nie złoży zeznania wcale, nawet po wezwaniu, grozi mu odrębna kara w wysokości od 500 CZK do 300 000 CZK. W szczególnie poważnych przypadkach świadomego uszczuplenia podatku (w dużym rozmiarze) czyn może zostać zakwalifikowany jako przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności.

Do takich skrajności dochodzi raczej wyjątkowo – zazwyczaj w przypadku osób, które w ciągu kilku lat zarobiły miliony i nie zgłosiły zupełnie nic. Większość influencerów ryzykuje raczej mniej dramatyczne, ale odczuwalne konsekwencje: dopłata podatku i składek wraz z odsetkami może oznaczać jednorazowo duże obciążenie finansowe.

Przykład z praktyki: wspomniana akcja kontrolna administracji skarbowej w 2022 roku ujawniła dziesiątki influencerów, którzy łącznie mieli niezapłacone podatki rzędu milionów koron. Urzędy postępowały na razie stosunkowo łagodnie (umożliwiły złożenie zeznania korygującego i spłatę w ratach), ale na przyszłość zapowiadają bardziej rygorystyczne podejście. Influencer, który nadal ignorowałby wezwania, mógłby zostać objęty egzekucją i innymi sankcjami.

Dlatego lepiej nie igrać z ogniem i rozliczać podatki na czas – zapobieganie jest tu łatwe i tanie w porównaniu z naprawianiem poważnych problemów.

Nasi specjaliści do Państwa dyspozycji

Ing. Richard Sokol

doradca podatkowy, partner

sokol@arws.cz

Mgr. Petr Pavlík

Doradca podatkowy/ Tax advisor

pavlik@arws.cz
ARROWS kancelaria adwokacka

Sankcje w zakresie VAT

Szczególną kategorię stanowią sankcje za zaniedbania przy rejestracji do VAT. Jeżeli przedsiębiorca przekroczy próg obrotu i nie zgłosi się na czas jako płatnik, urząd skarbowy zarejestruje go wstecznie od dnia przekroczenia obrotu i wezwie do zapłaty VAT od dokonanych od tego czasu czynności opodatkowanych. Może to być dla influencera problematyczne – musiałby dodatkowo odprowadzić VAT od faktur, które już zostały zapłacone, mimo że pierwotnie VAT na nich nie był wykazany (w praktyce zapłaciłby podatek „z własnej kieszeni”).

Ponadto grozi kara za spóźnioną rejestrację (10 % podatku należnego za okres od przekroczenia limitu). Osobom zidentyfikowanym grożą sankcje za niezłożone informacje podsumowujące lub deklaracje VAT (kary typowo rzędu tysięcy koron za każdy formularz zgodnie z czeską ordynacją podatkową (ustawa nr 280/2009 Sb.)). Nawet jeśli kwoty te nie są rujnujące, niepotrzebnie uszczuplają ciężko zarobione dochody. Dlatego ponownie obowiązuje zasada – lepiej odpowiednio wcześnie zapoznać się z przepisami lub je skonsultować.

Kary za nieoznaczoną reklamę

W dziedzinie marketingu największym straszakiem jest wspomniana już kara do 5 milionów koron za ukrytą reklamę. W praktyce czeskie urzędy nie nałożyły dotychczas na influencerów tak wysokich kar, ale mniejsze sankcje już tak.

Ponadto działają tu również mechanizmy samoregulacyjne – na przykład platformy mogą na podstawie zgłoszeń usuwać lub oznaczać nieoznaczone współprace, konkurencyjni influencerzy mogą zwrócić uwagę na nieuczciwą konkurencję, a media mogą nagłośnić sprawę. Wszystko to szkodzi reputacji.

Dla influencera przejrzystość jest najlepszą drogą – zachowa zaufanie odbiorców i uniknie ryzyka sankcji prawnych. Oprócz bezpośredniej kary na podstawie ustawy o regulacji reklamy nieoznaczona reklama może wyczerpywać znamiona praktyki wprowadzającej w błąd w rozumieniu ustawy o ochronie konsumenta, za co również grożą sankcje (nadzór sprawuje Czeska Inspekcja Handlowa (Česká obchodní inspekce)). Gdyby influencer wielokrotnie naruszał przepisy, mógłby zostać uznany za niewiarygodnego, a firmy przestałyby z nim współpracować, co zagroziłoby jego źródłu dochodu znacznie bardziej niż jakakolwiek jednorazowa kara.

Konsekwencje naruszenia umów

Niedotrzymanie zobowiązań umownych może mieć dla influencera przede wszystkim konsekwencje finansowe. Jeżeli umowa przewiduje karę umowną, partner będzie żądał jej zapłaty.

Na przykład influencer nie dostarczy obiecanej liczby filmów – firma może żądać od niego kary umownej np. w wysokości 50 000 CZK (ok. 2 100 EUR). Jeśli jej nie zapłaci, spór może trafić do sądu lub arbitra, co dodatkowo zwiększy kwotę o koszty postępowania. Ponadto grozi, że partner odstąpi od umowy i odmówi wypłaty wynagrodzenia, ewentualnie zażąda zwrotu już spełnionego świadczenia. Wszystko to są realne scenariusze.

Jednocześnie influencer traci dobre imię w branży – agencje marketingowe i firmy wymieniają się doświadczeniami, a niesolidny twórca może stracić przyszłe oferty. Podobnie również influencer może ponieść szkodę, jeśli zobowiązania naruszy druga strona (np. firma nie zapłaci uzgodnionej kwoty). W takim przypadku powinien aktywnie dochodzić swoich roszczeń – również w tym może pomóc pełnomocnik prawny, aby influencer nie znalazł się w gorszej pozycji tylko dlatego, że jest osobą fizyczną negocjującą z dużą korporacją.

Spory prawne i pozwy

Oprócz wyżej wymienionych zagrożeń istnieją także inne ryzyka prawne. Na przykład zniesławienie lub naruszenie dobrego imienia – gdyby influencer w swoich treściach wysunął nieprawdziwe oskarżenie wobec jakiejś osoby lub firmy, może zostać pozwany o ochronę dobrego imienia lub zostać objęty zawiadomieniem o przestępstwie zniesławienia. Naruszenie ochrony danych osobowych – gdyby opublikował czyjeś dane osobowe bez zgody (np. adres fana, który przysłał mu prezent itp.), może mieć problem na gruncie RODO (GDPR).

Nieprzestrzeganie zasad konkursów

Wielu influencerów organizuje konkursy dla fanów; również one podlegają ograniczeniom ustawowym (nie można losować czysto przypadkowo bez spełnienia warunków dla loterii, wygrane powyżej 10 000 CZK (ok. 410 EUR) podlegają opodatkowaniu itd.). Również tutaj mogą grozić kary nakładane przez organy nadzoru (np. czeską administrację celną (celní správa) w przypadku niedozwolonej loterii). Choć może to brzmieć przesadnie, zdarzały się już przypadki, gdy urzędy interesowały się konkursami na Instagramie naruszającymi prawo.

Ogólnie rzecz biorąc, influencer wkracza w profesjonalną sferę działalności gospodarczej, w której za nieprzestrzeganie zasad grożą podobne sankcje jak każdemu innemu przedsiębiorcy – od sankcji finansowych, przez pozwy cywilne, aż po skrajne przypadki odpowiedzialności karnej. Różnica polega na tym, że wielu influencerów zaczynało nieformalnie i może nie zdawać sobie sprawy ze wszystkich tych ryzyk. Dlatego kluczowe są samokształcenie i profilaktyka – co zresztą czynią właśnie, czytając artykuły takie jak ten.

Pomogą Państwu nasi specjaliści

ARROWS kancelaria adwokacka

Jak kancelaria adwokacka może pomóc influencerom? 

Wsparcie prawne na drodze do profesjonalizacji

Dla twórcy, który chce w pełni skupić się na treściach i fanach, liczba obowiązków prawnych może być przytłaczająca.

Na szczęście nie jest w tym sam – tę samą drogę przeszły już setki influencerów, a wielu z nich skorzystało z usług ekspertów od prawa i podatków, aby mieć pewność, że wszystko robią prawidłowo. Wykwalifikowana kancelaria adwokacka potrafi przeprowadzić influencera przez zawiłości przepisów i chronić jego interesy. Kancelaria adwokacka ARROWS reprezentuje kilku influencerów i chętnie pomoże także Państwu.

Jak konkretnie kancelaria adwokacka ARROWS może pomóc influencerom?

Założenie działalności i ustawienia podatkowe

  • Prawnik doradzi, w jakiej formie prowadzić działalność – czy jako OSVČ, czy ewentualnie przy wyższych zyskach założyć s.r.o. (czeską spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością).

  • Pomoże uzyskać zezwolenie na działalność gospodarczą oraz dokonać rejestracji w urzędzie skarbowym, zakładzie ubezpieczeń społecznych i kasie ubezpieczenia zdrowotnego.

  • Zaleci odpowiednie rozwiązania podatkowe – np. czy stosować koszty ryczałtowe czy faktyczne, czy przejść na ryczałtowy system podatkowy itp.

  • Możemy zaproponować Państwu optymalizację obciążeń podatkowych w granicach prawa (np. opodatkowanie honorariów autorskich w szczególny sposób, wykorzystanie ulg podatkowych itp.). Dzięki temu influencer uniknie błędów, które urzędy mogłyby później ukarać.

VAT i płatności transgraniczne

  • Specjalista kancelarii adwokackiej ARROWS wyjaśni influencerowi, czy i kiedy musi stać się płatnikiem VAT lub osobą zidentyfikowaną. W razie potrzeby pomoże mu przygotować dokumenty do rejestracji do VAT.

  • Jeżeli influencer sprzedaje fanom za granicą własne towary lub usługi (merch, płatne treści), prawnik doradzi w zakresie procedur takich jak OSS (One-Stop Shop) do rozliczania VAT w UE. Krótko mówiąc, pomoże zapewnić bezproblemowe funkcjonowanie także na poziomie międzynarodowym.

Jak kancelaria adwokacka ARROWS może pomóc w zakresie umów influencerów?

Jedną z największych wartości dodanych adwokata jest umiejętność przygotowania lub weryfikacji umów z partnerami.

Prawnik może przygotować wzór umowy o współpracy dopasowany do potrzeb influencera, który ten będzie następnie przedstawiał firmom – dzięki temu wejdzie na profesjonalny poziom i zapewni sobie uczciwe warunki. Alternatywnie, gdy firma prześle swoją umowę, adwokat ją sprawdzi i wyjaśni. Zwróci uwagę na problematyczne postanowienia, zaproponuje zmiany i pomoże w negocjowaniu poprawek, jeśli będą potrzebne. Oszczędzi to influencerowi wielu zmartwień i pieniędzy w przyszłości.

Jak mówi jedno powiedzenie: „tysiąc koron za poradę prawnika może zaoszczędzić dziesiątki tysięcy na późniejszych sporach”. Porządek w umowach oznacza m.in. pewność co do wynagrodzenia, prawidłowo uregulowane prawa autorskie i jasno określone obowiązki obu stron.

POTRZEBUJĄ PAŃSTWO POMOCY PRAWNEJ?

Prosimy o kontakt, chętnie pomożemy.

ARROWS kancelaria adwokacka

Kwestie reklamy i marketingu

Kancelaria prawna ARROWS śledzi aktualne interpretacje przepisów i pomoże influencerowi ustawić komunikację tak, aby była zgodna z prawem. Może przygotować krótki kodeks oznaczania reklam dla danego twórcy – np. zalecenia dotyczące zwrotów, których należy unikać, oraz prawidłowego używania oznaczeń takich jak #reklama itp. W razie wątpliwości udzieli konsultacji dotyczącej konkretnej kampanii (np. czy dany post jest jeszcze „niezobowiązującą rekomendacją”, czy już reklamą wymagającą oznaczenia).

Sprawdzi zgodność treści z regulacjami – np. w przypadku konkursów adwokaci z ARROWS doradzą, jak zorganizować je legalnie, a przy promocji alkoholu czy kosmetyków skontrolują, czy tekst spełnia wymogi prawne. Dzięki temu influencer zapobiega karom i negatywnemu rozgłosowi. Gdyby jednak nadeszło wezwanie od urzędów (np. do złożenia wyjaśnień dotyczących komercyjnego posta), adwokat pomoże w przygotowaniu odpowiedzi i będzie reprezentował klienta w postępowaniu.

Ochrona marki i treści

Specjaliści od prawa własności intelektualnej z kancelarii adwokackiej ARROWS potrafią przeprowadzić rejestrację znaku towarowego (np. nazwy kanału lub logo influencera), zapewniając mu wyższy poziom ochrony i możliwość obrony swojej marki. W przypadku kradzieży treści (zdjęć, filmów) adwokat przygotuje wezwanie do usunięcia i ewentualnie podejmie dalsze kroki prawne, aby zapobiec bezprawnemu wykorzystywaniu treści.

Może również przygotować wzór umowy licencyjnej na udostępnianie treści osobom trzecim, aby influencer mógł bezpiecznie i korzystnie sprzedawać np. swoje zdjęcia czasopismom, nagrania telewizjom itd. Wszystkie te dokumenty prawne przygotowane przez profesjonalistę znacząco zwiększają pewność prawną influencera.

Reprezentacja w negocjacjach i sporach

Jeżeli zaistnieje sytuacja, w której influencer musi podjąć negocjacje z drugą stroną (np. dochodzić niezapłaconej faktury od firmy, rozwiązać spór z byłym partnerem handlowym, odpowiedzieć na wezwanie od czeskiego Urzędu Ochrony Danych Osobowych (ÚOOÚ) lub innego organu), adwokat z ARROWS komunikuje się w jego imieniu i broni jego praw.

Druga strona wie wtedy, że influencer traktuje sprawę poważnie i ma za sobą profesjonalne zaplecze – często prowadzi to do szybszego i sprawiedliwszego rozwiązania. W ostateczności, jeśli dojdzie do sporu sądowego, kancelaria adwokacka zapewni kompleksową reprezentację przed sądem lub w postępowaniu administracyjnym.

Niewiele osób fizycznych ma możliwości i wiedzę, aby prowadzić spór z prawnikami dużej firmy lub państwa – z profesjonalnym pełnomocnikiem szanse na sukces znacząco rosną.

Bieżące doradztwo prawne dla influencerów

Długoterminowa współpraca z kancelarią adwokacką daje influencerowi spokój, że ma się do kogo zwrócić w razie jakiejkolwiek niepewności. Prawo i zasady obowiązujące w mediach społecznościowych ewoluują – wystarczy przypomnieć sobie, jak pojawiły się zasady RODO, znowelizowano limity VAT i powstały nowe platformy z własnymi regułami.

Doradca prawny informuje influencera na bieżąco. Może go uprzedzić o nadchodzących zmianach (np. wspomnianym podwyższeniu limitu VAT, nowych wymogach Instagrama dotyczących oznaczania współpracy itp.) i zalecić, co należy zrobić. Dzięki temu influencer unika niespodzianek. Jednocześnie buduje swój wizerunek profesjonalisty, który ma uporządkowaną działalność – co docenią także poważni partnerzy biznesowi.

Nie jest tajemnicą, że niektóre firmy wybierają do współpracy raczej tych influencerów, co do których mają pewność, że przestrzegają prawa i norm etycznych, aby same nie były narażone na ryzyko. Influencer świadomy prawnie i odpowiednio zabezpieczony jest więc atrakcyjniejszy dla biznesu.

Podsumowanie

Działalność w roli influencera to dziś prawdziwy biznes ze wszystkimi tego konsekwencjami. Kto traktuje ją poważnie, powinien podchodzić do niej odpowiedzialnie – a kwestie prawne i podatkowe są jej nieodłączną częścią. Ten artykuł wskazał szereg obszarów, na które trzeba uważać: od podatków, przez umowy, po reklamę. Dobra wiadomość jest taka, że przy wsparciu ekspertów te „straszydła” są do opanowania. Kancelaria adwokacka specjalizująca się w mediach i marketingu potrafi przeprowadzić influencera przez wszystkie obowiązki, tak aby on lub ona mógł/mogła poświęcić się temu, co robi najlepiej – tworzeniu wartościowych treści i rozwijaniu swoich wpływów.

Inwestycja w doradztwo prawne opłaca się w postaci spokoju i pewności, że działalność influencera stoi na solidnych fundamentach i nie zaskoczy go żaden urząd ani spór. Budowanie zaufania jest kluczowe – i to nie tylko zaufania odbiorców, ale także zaufania do tego, że influencer ma wszystko legalnie uregulowane. Ostatecznie świadomość prawna i pomoc profesjonalistów pozwalają influencerom rozwijać się i osiągać sukcesy w sposób bezpieczny i zrównoważony.

Świat influencerów już dawno nie jest Dzikim Zachodem bez zasad. Każdy post czy kampania odbywa się w ramach przepisów chroniących konsumentów, własność intelektualną i uczciwą konkurencję. Dla influencerów oznacza to nową odpowiedzialność – ale przy odpowiednim wsparciu i wiedzy nie jest to przeszkoda nie do pokonania. Wręcz przeciwnie, twórcy, którzy opanują prawne i podatkowe minimum, zyskują przewagę konkurencyjną. Unikają problemów, szybciej budują profesjonalne partnerstwa i mogą z czystym sumieniem skupić się na tym, co najważniejsze: tworzeniu treści, które inspirują i bawią ich odbiorców.

Niezależnie od tego, czy są Państwo początkującym influencerem, czy doświadczonym twórcą, nie ma nic wstydliwego w przyznaniu, że nie orientują się Państwo w prawnych niuansach – od tego są eksperci, którzy zapewnią Państwu wsparcie. Warto zasięgnąć porady, działać odpowiedzialnie, a Państwa kariera w mediach społecznościowych będzie mogła się rozwijać bez zbędnych kolizji z prawem.

Najczęstsze pytania dotyczące obowiązków prawnych i podatkowych influencerów

1. Czy influencer musi opodatkować także barter lub produkty otrzymane za darmo?

Tak. Opodatkowanie dotyczy nie tylko wynagrodzeń pieniężnych, ale także barteru, czyli produktów lub usług otrzymanych w zamian za promocję.

2. Kiedy influencer musi zajmować się VAT?

Obowiązek może powstać nie tylko po przekroczeniu obrotu 2 mln CZK, ale także przy współpracy z zagranicznymi firmami lub platformami. W takim przypadku influencer może stać się tzw. osobą zidentyfikowaną do celów VAT.

3. Czy influencer musi oznaczać płatną współpracę jako reklamę?

Tak. Płatna współpraca musi być przejrzyście oznaczona tak, aby było jasne, że chodzi o reklamę. Ukryta reklama może prowadzić do postępowania administracyjnego i kary do 5 mln CZK.

4. Czy treści influencera podlegają prawu autorskiemu?

Tak. Oryginalne zdjęcia, filmy, grafiki, teksty czy podcasty są z reguły chronione prawem autorskim automatycznie z chwilą ich stworzenia. Jednocześnie influencer nie może bez odpowiedniej licencji wykorzystywać cudzych zdjęć, filmów ani muzyki.

5. Co powinna zawierać umowa z firmą przy współpracy?

W umowie warto dokładnie określić zakres promocji, czas trwania współpracy, a przede wszystkim warunki dalszego wykorzystania stworzonych treści. Zakres licencji powinien odpowiadać temu, czego partner rzeczywiście potrzebuje.

Kolejne kroki

Każda sytuacja jest inna, a właściwe postępowanie zależy od szczegółów. Prosimy napisać, czego dotyczy sprawa – specjalista ARROWS odezwie się w ciągu 24 godzin, oceni sytuację i zaproponuje dalsze kroki.

Autor artykułu:

JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.
JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.

Adwokat, partner zarządzający

Jakub Dohnal jest adwokatem i partnerem zarządzającym ARROWS. Zajmuje się sprzedażą firm, wejściami kapitałowymi inwestorów oraz transakcjami na rynku nieruchomości — najczęściej po stronie właściciela, który sprzedaje firmę, której wartość budował latami, i potrzebuje, aby transakcja zakończyła się na uzgodnionych warunkach.

Uwaga:

Informacje zawarte w tym artykule mają wyłącznie ogólny charakter informacyjny i służą podstawowej orientacji w problematyce według stanu prawnego na rok 2026. Choć dbamy o maksymalną dokładność treści, przepisy prawne i ich wykładnia zmieniają się w czasie. Jesteśmy kancelarią adwokacką ARROWS, podmiotem wpisanym do Czeskiej Izby Adwokackiej (Česká advokátní komora) (nasz organ nadzoru), a dla maksymalnego bezpieczeństwa klientów posiadamy ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z limitem 350 000 000 CZK. W celu weryfikacji aktualnego brzmienia przepisów i ich zastosowania do Państwa konkretnej sytuacji niezbędny jest bezpośredni kontakt z kancelarią adwokacką ARROWS (konsultacja@arws.cz). Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe w wyniku samodzielnego wykorzystania informacji z tego artykułu bez uprzedniej indywidualnej konsultacji prawnej.

Mierzą się Państwo z podobną sytuacją?

Odezwiemy się w ciągu 24 godzin.

Sprawą zajmie się:JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.adwokat, partner zarządzający

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych.