Fundusz powierniczy czy fundacyjny
Jak przedsiębiorcy chronią swój majątek przed osobistą odpowiedzialnością i długami
Zgodnie z prawem czeskim zarówno fundusz powierniczy, jak i fundusz fundacyjny pozwalają oddzielić Państwa majątek od osobistej odpowiedzialności, dzięki czemu wierzyciele nie sięgną po niego w postępowaniu upadłościowym ani w egzekucji – działają jednak w odmienny sposób, a źle sporządzona umowa założycielska może łatwo zniweczyć ochronę. Dowiedzą się Państwo, czym się od siebie różnią i które rozwiązanie pasuje do Państwa sytuacji.

Czym dokładnie jest fundusz powierniczy i jak działa
Fundusz powierniczy (svěřenský fond, ang. trust) to konstrukcja prawna, która pozwala Państwu powierzyć majątek pieczy zarządcy, przy czym majątek ten nie stanowi już części Państwa majątku osobistego. W czeskiej tradycji prawnej fundusz powierniczy reguluje m.in. czeska ustawa Kodeks cywilny (ustawa nr 89/2012 Sb., dalej „OZ”), który definiuje go jako zbiór majątku bez osobowości prawnej, wyodrębniony z majątku założyciela i zarządzany przez zarządcę powierniczego na rzecz beneficjenta. Ponieważ fundusz powierniczy nie ma podmiotowości prawnej, znajdujący się w nim majątek staje się tzw. majątkiem bez właściciela.
Podstawowa zasada działania polega na tym, że Państwo (jako założyciel) wnoszą majątek do funduszu. Zarządca funduszu zarządza tym majątkiem zgodnie z Państwa wskazaniami zawartymi w umowie założycielskiej lub w statucie funduszu. Jednocześnie mogą Państwo być również beneficjentem (odbiorcą) dochodów z funduszu.
Decydujące znaczenie ma to, że majątek w funduszu nie należy już prawnie ani do założyciela, ani osobiście do zarządcy, lecz jest prawnie oddzielony od ich majątku – co ma ogromne skutki prawne. Jeśli później dotknie Państwa bankructwo, egzekucja sądowa lub staną się Państwo uczestnikiem postępowania upadłościowego, wierzyciele nie mogą sięgnąć po majątek ulokowany w aktywnie zarządzanym funduszu powierniczym.
Majątek ten nie jest już częścią Państwa majątku osobistego i nie podlega egzekucji ani postępowaniu upadłościowemu prowadzonemu przeciwko Państwu. Wierzyciel nie może na podstawie orzeczenia sądu zmusić zarządcy funduszu do wydania majątku z funduszu na Państwa rzecz, aby go spieniężyć.
Przykład praktyczny: Przedsiębiorca z branży budowlanej jest właścicielem atrakcyjnej nieruchomości w centrum miasta. Jednocześnie prowadzi spółkę uczestniczącą w projektach obarczonych wysokim ryzykiem. Aby chronić się przed ewentualną egzekucją z nieruchomości (np. w razie późniejszego ogłoszenia upadłości jego firmy), wnosi nieruchomość do funduszu powierniczego. Zarządca funduszu nią zarządza, a przedsiębiorca czerpie z niej dochody (jako beneficjent).
Gdy firma później stanie się niewypłacalna, wierzyciele nie mogą zająć nieruchomości – pozostaje ona częścią funduszu. Jeżeli majątek w funduszu powierniczym jest powiązany z działalnością gospodarczą (np. poprzez udziały w spółce), warto zająć się również ukształtowaniem struktury właścicielskiej i zarządzania spółką w ramach prawa korporacyjnego, holdingów i struktur.
Jak fundusz powierniczy chroni majątek – mechanizm prawny
Ochrona majątku za pomocą funduszu powierniczego opiera się na zasadzie prawnego oddzielenia. Wygląda to następująco:
Majątek w funduszu powierniczym jest prawnie niezależny i nie wchodzi w skład Państwa masy spadkowej. Oznacza to, że w chwili Państwa śmierci zawartość funduszu nie jest traktowana jako Państwa majątek i nie podlega podziałowi spadku – pozostaje w zarządzie funduszu zgodnie ze wskazaniami zawartymi w umowie założycielskiej.
Ochrona przed wierzycielami działa w ten sposób, że wierzyciele mają prawo do zaspokojenia Państwa osobistych długów z Państwa majątku. Jednak po wniesieniu majątku do funduszu powierniczego staje się on majątkiem w zarządzie powierniczym.
Wierzyciele nie mogą kierować roszczeń wobec funduszu, ponieważ majątek w funduszu jest prawnie oddzielony od Państwa majątku i nie należy również do zarządcy funduszu.
Zarządca powierniczy ma prawnie określone obowiązki. Nie może działać z pominięciem warunków umowy założycielskiej. Oznacza to, że nawet Państwo nie mogą po prostu powiedzieć zarządcy: „Wypłać mi teraz z funduszu 5 milionów CZK (ok. 0,2 mln EUR), bo mam długi”. W kwestii tego, jak w praktyce ocenia się odpowiedzialność przy zarządzaniu cudzym majątkiem i jakie skutki może mieć wezwanie do naprawienia szkody, przydatne może być również podsumowanie w artykule Otrzymali Państwo wezwanie do naprawienia szkody z tytułu naruszenia obowiązku staranności dobrego gospodarza?. Zarządca musi trzymać się pierwotnego planu i warunków świadczeń na rzecz beneficjentów.
Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS zwrócą Państwa uwagę na to, że wszystko zależy od prawnej konstrukcji funduszu. Jeżeli umowa założycielska zawiera sformułowania typu „założyciel zastrzega sobie prawo do pobrania z funduszu czegokolwiek, w dowolnym czasie i bez ograniczeń”, fundusz zawodzi jako mechanizm ochronny.
Wierzyciel może domagać się, aby sąd orzekł, że fundusz jest jedynie formalną wydmuszką bez rzeczywistego określenia praw i obowiązków. W razie sporu o ważność lub skutki ukształtowania funduszu (w tym o zaskarżalność przeniesień albo zarzut „formalnej wydmuszki”) często potrzebna jest strategia procesowa w zakresie sporów gospodarczych i sądowych. Istnieją także warunki korzystania ze świadczeń z funduszu – szczególne postanowienia określające, w jaki sposób można wykorzystywać majątek funduszu. Jeśli takich warunków brak lub są niejasne, istnieje ryzyko, że sąd zakwestionuje fundusz.
Najczęstsze pytania o ochronną funkcję funduszu powierniczego
1. Jeśli wniosę nieruchomość do funduszu, a później będę mieć długi, czy wierzyciel lub sąd upadłościowy może ingerować w fundusz?
Nie, jeżeli fundusz jest prawidłowo skonstruowany, a umowa założycielska jasno określa, że majątek w funduszu jest prawnie oddzielony i zarządzany na rzecz beneficjentów. Sąd nie ma prawa nakazać zarządcy, aby wydawał majątek z funduszu na Państwa rzecz. Jedynym wyjątkiem są długi związane bezpośrednio z majątkiem w funduszu (np. kredyt hipoteczny na nieruchomość w funduszu) lub sytuacja, w której przeniesienie majątku do funduszu zostałoby zakwestionowane jako czynność prawna podlegająca zaskarżeniu (odporovatelné právní jednání).
2. Co się stanie, jeśli zmieni się mój stan zdrowia lub sytuacja finansowa i będę potrzebować pieniędzy z funduszu?
Zależy to od umowy założycielskiej. Jeśli chcą Państwo, aby wskazania dotyczące zarządzania majątkiem obowiązywały także na wypadek śmierci założyciela i nawiązywały do rozwiązań spadkowych, przydatny może być artykuł Warunki w testamencie przedsiębiorcy: jak wskazania spadkodawcy mogą wpłynąć na podział majątku.
Jeżeli zastrzegli Państwo sobie (lub mają jako beneficjent) prawo do pobierania świadczeń pod określonymi warunkami, mogą Państwo wypłacić pieniądze – wracają one jednak wtedy do Państwa osobistej sfery majątkowej i stają się przedmiotem potencjalnych roszczeń wierzycieli. Zarządca ma jednak obowiązek postępować zgodnie z umową, a nie według Państwa bieżących życzeń wykraczających poza jej ramy.
Najczęstsze ryzyka przy ochronie majątku za pomocą funduszu
Możliwe problemy | Jak pomaga ARROWS (konsultacja@arws.cz) |
Nieważność funduszu z powodu wadliwej konstrukcji prawnej – zwłaszcza gdy umowa jest niejasna, nierealistyczna lub narusza prawo. | Przygotujemy umowę założycielską tak, aby spełniała wszystkie wymogi prawne, a Państwa majątek był rzeczywiście chroniony; zadbamy o to, by fundusz był uznawany przez sądy. |
Wierzyciele lub urząd skarbowy kwestionują fundusz jako „celowe przesunięcie majątku” – twierdzą, że chodzi o działanie mające na celu pokrzywdzenie wierzycieli. | Przygotujemy opinię prawną potwierdzającą legalność funduszu; w razie sporu sądowego będziemy Państwa reprezentować i bronić zasadności funduszu zgodnie z prawem. |
Zarządca nie ma jasno określonych obowiązków i dochodzi do nieporozumień – wypłata pieniędzy trwa długo, zarządca działa sprzecznie z umową. | Przygotujemy szczegółowe wytyczne dla zarządcy; zapewnimy wyraźne określenie praw i obowiązków; dopilnujemy, aby zarządca znał ramy prawne. |
Skutki podatkowe – majątek w funduszu jest nieprawidłowo opodatkowany, grożą dodatkowe sankcje podatkowe. | Będziemy towarzyszyć funduszowi także po jego założeniu; doradzimy, jak prawidłowo deklarować dochody i majątek; zapewnimy koordynację z doradztwem podatkowym. |
Spory prawne dotyczące ważności lub skuteczności funduszu – różne urzędy lub sądy kwestionują istnienie funduszu lub jego skutki prawne. | W razie sporu będziemy Państwa reprezentować w postępowaniu; zapewnimy spójne podejście i obronę funduszu zgodnie z orzecznictwem. |
Fundusz fundacyjny – alternatywa czy zupełnie inne narzędzie?
Fundusz fundacyjny (nadační fond) jest często mylony z funduszem powierniczym, służy jednak innym celom prawnym i strategicznym.
Definicja funduszu fundacyjnego brzmi następująco: jest to osoba prawna (organizacja), którą zakładają Państwo w celu wspierania określonej działalności pożytku publicznego. Typowymi przykładami są fundusze przeznaczone na edukację, ochronę zdrowia, usługi socjalne lub działalność kulturalną.
OZ pozwala jednak założyć fundusz fundacyjny nie tylko w interesie publicznym (np. działalność charytatywna), lecz także w interesie prywatnym, jak w przypadku tzw. funduszy rodzinnych. Fundusz fundacyjny może zostać utworzony w dowolnym celu użytecznym gospodarczo lub społecznie, w tym w celu wspierania założyciela lub jego rodziny.
Fundusz fundacyjny ma podmiotowość prawną – jest osobą prawną, która może posiadać majątek, wchodzić w stosunki prawne i jest wpisana do czeskiego rejestru fundacji (nadační rejstřík).
W przypadku funduszu fundacyjnego mogą dziś Państwo być odbiorcą dochodów – ustawa wprost dopuszcza, aby fundusz przekazywał świadczenia także założycielowi, członkom organów lub pracownikom. Zasadnicza różnica w stosunku do funduszu powierniczego polega jednak na tym, że w funduszu powierniczym musi zostać ustanowiony dodatkowy współzarządca powierniczy, którym jest niezależna osoba trzecia.
Funkcja ochronna funduszu fundacyjnego: Tak, majątek w funduszu fundacyjnym jest chroniony przed Państwa osobistymi wierzycielami. Nie dlatego jednak, że przynosi Państwu dochody, lecz dlatego, że wyodrębniają go Państwo na konkretny cel.
Jeżeli więc wniosą Państwo majątek do funduszu fundacyjnego, a później zbankrutują, wierzyciele nie mogą doprowadzić do tego, aby majątek z funduszu został Państwu z powrotem wypłacony. Majątek w funduszu fundacyjnym służy wyłącznie realizacji jego celu.
Przykład praktyczny: Właściciel firmy farmaceutycznej chce ochronić część swojego majątku, a jednocześnie budować wizerunek osoby działającej na rzecz dobra publicznego. Zakłada fundusz fundacyjny ukierunkowany na choroby rzadkie. Wnosi do niego 50 milionów CZK (ok. 2,1 mln EUR).
Te 50 milionów staje się majątkiem funduszu fundacyjnego i zostanie przeznaczone na finansowanie badań. Gdy firma później stanie się niewypłacalna, wierzyciele nie mogą rościć sobie praw do środków w funduszu fundacyjnym – służą one społeczeństwu i celowi, któremu fundusz został poświęcony.
Powiązane pytania dotyczące wyboru między funduszem powierniczym a fundacyjnym
1. Czy mogę w każdej chwili wypłacić pieniądze z funduszu fundacyjnego?
Nie. Wypłata pieniędzy musi zawsze odbywać się zgodnie z zasadami określonymi w akcie założycielskim lub statucie. Gdy tylko wniosą Państwo majątek do funduszu fundacyjnego, staje się on częścią majątku przeznaczonego na dany cel. Jeżeli będą go Państwo później potrzebować, konieczne będzie przeprowadzenie zmiany aktu założycielskiego lub statutu albo likwidacji funduszu – a jest to proces prawny i administracyjny, który zazwyczaj nie przebiega natychmiast i wymaga spełnienia ustawowych warunków.
2. Czy fundusz fundacyjny jest korzystniejszy pod względem podatkowym?
Fundusz fundacyjny ma pewne korzyści podatkowe (np. zwolnienie z podatku dochodowego, jeśli działa w interesie publicznym), ale nie jest przede wszystkim narzędziem podatkowym. Fundusz powierniczy nie ma automatycznych korzyści podatkowych i jest odrębnym podatnikiem, przy czym dochody funduszu oraz późniejsze świadczenia na rzecz beneficjentów podlegają opodatkowaniu zgodnie z odpowiednimi przepisami.
3. Jaki fundusz wybrać, jeśli chcę chronić majątek, ale jednocześnie czasem z niego korzystać?
W takiej sytuacji można dziś wykorzystać zarówno fundusz powierniczy, jak i fundacyjny, ponieważ oba mogą służyć celom prywatnym i wspieraniu rodziny. Wybór zależy od tego, czy preferują Państwo rozwiązanie bez podmiotowości prawnej (fundusz powierniczy), czy osobę prawną (fundusz fundacyjny). Jeśli na przykład muszą Państwo wnieść do funduszu majątek obciążony zastawem, fundusz powierniczy na to pozwala, a fundusz fundacyjny nie. W przypadku funduszu fundacyjnego trzeba by to rozwiązać okrężną drogą, zakładając spółkę celową (SPV), której udział zostałby wniesiony do funduszu fundacyjnego.
Sytuacje praktyczne – kiedy i jak założyć fundusz
Przedsiębiorca działający w branży wysokiego ryzyka mierzy się z dużym obciążeniem sporami sądowymi – np. w budownictwie, ochronie zdrowia lub ubezpieczeniach. W takim przypadku ryzyko sporu sądowego i wysokich odszkodowań nie jest teoretyczne, dlatego warto chronić swój majątek osobisty.
Fundusz powierniczy lub fundusz fundacyjny jest dla Państwa idealnym rozwiązaniem. Wnoszą Państwo do niego nieruchomości, które nie należą do aktywów przedsiębiorstwa, ewentualnie oszczędności lub środki finansowe. Zarządca lub założyciel zarządza nimi zgodnie z Państwa umową założycielską, a jeśli później dojdzie do sporu sądowego i będą Państwo musieli zapłacić wysokie odszkodowanie, wierzyciel nie może sięgnąć po majątek w funduszu.
Proszę zapewnić sobie konsultację prawną w kancelarii adwokackiej ARROWS; przygotować umowę założycielską z jasnymi zasadami; wybrać zarządcę (może nim być osoba prawna, np. kancelaria prawna lub spółka powiernicza); formalnie wnieść majątek do funduszu; zgłosić fundusz w urzędzie skarbowym.
Właściciel kilku nieruchomości i długów hipotecznych posiada trzy nieruchomości obciążone hipotekami, ale nadal pozostaje mu majątek. Jednocześnie ma długi osobiste (np. z dawnej, nieudanej transakcji handlowej). Wierzyciele zgłaszają roszczenia i grożą egzekucją.
W takim przypadku należy ocenić, które nieruchomości można wnieść do funduszu. Nieruchomości obciążonych hipoteką nie można po prostu przenieść bez zgody wierzyciela hipotecznego – ma on zabezpieczenie na tych nieruchomościach. W takiej sytuacji chodziłoby raczej o majątek przyszły albo wyłącznie o te nieruchomości lub tę część majątku, które nie są obciążone. Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS pomogą Państwu wybrać właściwą strategię.
Proszę przeprowadzić audyt prawny swoich aktywów i długów; ustalić, które nieruchomości można wnieść bez naruszenia umów hipotecznych; założyć fundusz; stopniowo wnosić do niego te nieruchomości, które można przenieść.
Przygotowanie do zmiany pokoleniowej i planowanie podatkowe: Są Państwo właścicielem portfela papierów wartościowych i udziałów spadkowych, które chcą Państwo przekazać dzieciom, zachowując jednocześnie kontrolę nad majątkiem i jego ochronę. Nie chcą Państwo, aby majątek trafił do osobistego majątku dzieci, gdzie byłby zagrożony przez ich wierzycieli lub postępowania sądowe.
Fundusz powierniczy może stać się pomostem. Wnoszą Państwo do niego udziały, fundusz nimi zarządza, a z dochodów mogą być finansowane potrzeby Państwa dzieci. Po Państwa śmierci majątek w funduszu jest nadal zarządzany na rzecz dzieci zgodnie z umową założycielską.
Przeniesienie majątku do funduszu oraz późniejsze świadczenia z funduszu na rzecz beneficjentów mają szczególne skutki podatkowe, które należy ocenić. Samo dziedziczenie majątku w linii prostej jest wprawdzie zwolnione z podatku dochodowego, ale świadczenia z funduszu powierniczego podlegają innym zasadom podatkowym.
Proszę skonsultować się z prawnikami i ekspertami podatkowymi kancelarii adwokackiej ARROWS; przygotować umowę założycielską w długoterminowej perspektywie; wybrać odpowiedniego zarządcę (może to być osoba prawna lub wyspecjalizowana spółka powiernicza); formalnie wnieść majątek.
Najczęstsze błędy przy zakładaniu funduszu i zarządzaniu nim
Błąd 1: Niejasna umowa założycielska. Wielu przedsiębiorców zakłada fundusz z zapisem w umowie założycielskiej w rodzaju: „Fundusz jest przeznaczony na wspieranie mojego poziomu życia i zaspokajanie wszystkich moich potrzeb”. Taki fundusz jest prawnie nieuchwytny.
Wierzyciel lub sąd mogą argumentować, że jest to jedynie opis osobistych potrzeb, a nie prawidłowe określenie funduszu. W efekcie fundusz nie spełnia swojej funkcji ochronnej.
Jak to rozwiązujemy: Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS przygotują umowę założycielską z jasnymi kryteriami korzystania ze świadczeń (np. „dochody przeznacza się na finansowanie edukacji beneficjentów”, „majątek wykorzystuje się na utrzymanie nieruchomości przeznaczonych na wynajem” itp.). Taki fundusz da się obronić z prawnego punktu widzenia.
Błąd 2: Wycofanie majątku z funduszu bez analizy prawnej. Przedsiębiorca wnosi do funduszu majątek, którego później potrzebuje dla swojej firmy, i po prostu go z powrotem wycofuje. W ten sposób narusza umowę założycielską i podważa ochronę.
Wierzyciel może później domagać się, aby sąd orzekł, że fundusz nigdy nie był uzasadniony albo że chodziło o działanie mające na celu pokrzywdzenie wierzycieli.
Jak to rozwiązujemy: Zakładając fundusz, muszą Państwo mieć pewność, że wnoszą do niego majątek z zamiarem pozostawienia go tam przez dłuższy czas. Jeśli wiedzą Państwo, że wkrótce będą go potrzebować, fundusz nie jest właściwym rozwiązaniem.
Błąd 3: Nieuwzględnienie obowiązków podatkowych. Fundusz zostaje założony, ale majątek w nim jest nieprawidłowo opodatkowany. Skutkuje to karą nałożoną przez urząd skarbowy i może podważyć legalność funduszu.
Jak to rozwiązujemy: Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS od początku będą współpracować z doradztwem podatkowym; zapewnimy prawidłowe zadeklarowanie majątku; dopilnujemy wszystkich obowiązków podatkowych związanych z funduszem.
Podsumowanie
Fundusz powierniczy i fundusz fundacyjny to skuteczne narzędzia prawne służące oddzieleniu majątku od osobistej odpowiedzialności, jednak ich efektywność zależy od prawidłowej konstrukcji prawnej. Zasadnicza różnica polega przede wszystkim na tym, że fundusz fundacyjny ma podmiotowość prawną (i organy), podczas gdy fundusz powierniczy funkcjonuje jako majątek bez właściciela, w imieniu którego działa zarządca powierniczy.
Najważniejsza kwestia, którą przedsiębiorcy i osoby zamożne często pomijają: fundusz utworzony bez profesjonalnego doradztwa prawnego często w ogóle nie chroni. Wierzyciele, urząd skarbowy lub sędzia mogą zakwestionować fundusz, jeżeli nie został prawidłowo skonstruowany. W rezultacie majątek, który uważali Państwo za chroniony, znajduje się w niebezpieczeństwie.
Jeśli więc rozważają Państwo założenie funduszu i chcą mieć pewność, że będzie on rzeczywiście działał, prosimy o kontakt z prawnikami kancelarii adwokackiej ARROWS. Zapewnimy Państwu kompleksowe doradztwo prawne od początku do końca, ukształtujemy fundusz tak, aby dawał rzeczywistą ochronę, i będziemy Państwu towarzyszyć również po jego założeniu. Prosimy o kontakt pod adresem konsultacja@arws.cz – pomożemy Państwu chronić majątek prawidłowo i bez zbędnego ryzyka.
Najczęstsze pytania dotyczące funduszy powierniczych i fundacyjnych
1. Czy sąd może mnie zmusić do wniesienia majątku do funduszu w ramach ugody w sporze sądowym?
Nie. Sąd nie może zmusić Państwa do wniesienia majątku do funduszu. Fundusz muszą Państwo założyć dobrowolnie, świadomie i z wyprzedzeniem. Jeśli mają Państwo już istniejący fundusz, sąd może go w niektórych przypadkach zakwestionować, jeżeli będzie miał podstawy do przypuszczenia, że chodziło o czynność prawną mającą na celu pokrzywdzenie wierzycieli (tzw. czynność prawna podlegająca zaskarżeniu). Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS pomogą Państwu bronić legalności Państwa funduszu.
2. Co stanie się z funduszem, gdy zmieni się prawo?
Fundusz podlega przepisom obowiązującym w chwili jego założenia, a jednocześnie przepisom wprowadzanym później (o ile mają do niego zastosowanie). Zmiana prawa z reguły nie działa wstecz – tzn. fundusz założony dziś będzie funkcjonował także wtedy, gdy regulacja później się zmieni. Jeśli jednak zmienią się wymogi prawne dotyczące zarządzania funduszem lub jego rejestracji, może być konieczne postępowanie według nowych zasad. Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS poinformują Państwa w takim przypadku i pomogą przeprowadzić wszystkie niezbędne zmiany.
3. Jakie obowiązki podatkowe mam jako założyciel funduszu?
To złożone pytanie, ponieważ zależy od rodzaju funduszu i od tego, jakie dochody Państwo z niego czerpią. Co do zasady fundusz powierniczy jest traktowany jako odrębny podatnik, przy czym jego dochody i późniejsze świadczenia na rzecz beneficjentów podlegają opodatkowaniu zgodnie z właściwymi przepisami podatkowymi. Na założyciela mogą spadać obowiązki podatkowe związane z przeniesieniem majątku do funduszu.
4. Czy mogę zlikwidować fundusz, jeśli zmienię zdanie?
Nie automatycznie. Z chwilą wyodrębnienia majątku do funduszu powierniczego przestaje on być Państwa własnością, a fundusz nie wygasa na podstawie samej decyzji założyciela. OZ przewiduje tylko kilka dróg: upływ uzgodnionego czasu, osiągnięcie celu, orzeczenie sądu, a w przypadku funduszu utworzonego w celu prywatnym także sytuację, w której wszyscy beneficjenci zrzekną się prawa do świadczeń. Kluczowe jest więc to, co uzgodnią Państwo w statucie z wyprzedzeniem — czas trwania, warunki rozwiązujące oraz to, komu ma przypaść majątek w razie wygaśnięcia funduszu. Bez takiej regulacji majątek otrzymują w pierwszej kolejności beneficjenci, a nie założyciel.
W przypadku funduszu fundacyjnego sytuacja jest inna, ale niekoniecznie bardziej skomplikowana: o rozwiązaniu z likwidacją decyduje rada zarządzająca, gdy trwale nie jest możliwe, aby fundusz nadal realizował swój cel. Sąd ingeruje dopiero wtedy, gdy fundusz nie realizuje swojego celu, a rozwiązanie zaproponuje osoba mająca interes prawny. Fundusz fundacyjny musi ponadto przejść likwidację i wygasa dopiero z chwilą wykreślenia z rejestru.
O obu wariantach decyduje się więc w chwili zakładania funduszu, a nie dopiero przy zmianie zdania. Chętnie omówimy z Państwem, co konkretnie powinno znaleźć się w statucie lub akcie założycielskim. Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS pomogą Państwu, jeśli rozważają Państwo likwidację funduszu.
5. Jaka jest różnica między funduszem powierniczym w Republice Czeskiej a „trustem” w anglosaskich systemach prawnych?
Czeski fundusz powierniczy jest częściowo inspirowany anglosaskim trustem, ale nie jest z nim tożsamy. Czeski fundusz powierniczy ma swoją specyfikę prawną określoną przez OZ. Anglosaski trust wiąże się z tradycją prawną common law, która w Republice Czeskiej nie obowiązuje. Jeśli w Państwa sprawie występuje element transgraniczny (np. posiadają Państwo majątek za granicą i chcą go chronić), konieczna jest analiza porządku prawnego danego państwa. Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS dzięki sieci ARROWS International orientują się w międzynarodowych zagadnieniach prawnych i pomogą Państwu ukształtować fundusz tak, aby działał także w sytuacji transgranicznej.
6. Czy istnieją szczególne zasady dla funduszy w przypadku wysokich długów lub niewypłacalności?
Tak. W postępowaniu upadłościowym pozycja funduszu jest szczególna – sąd upadłościowy bada, czy przeniesienie majątku do funduszu jest uzasadnione i czy zostało dokonane zgodnie z prawem. Gdyby później okazało się, że majątek wniesiono do funduszu właśnie po to, by pokrzywdzić wierzycieli, syndyk może zaskarżyć taką czynność prawną. Dlatego tak ważne jest, aby założyć fundusz w odpowiednim czasie, zanim pojawią się trudności finansowe – i aby był on prawnie bez zarzutu. Prawnicy z kancelarii adwokackiej ARROWS pomogą Państwu, jeśli znajdą się Państwo w sytuacji, w której Państwa fundusz jest kwestionowany w postępowaniu upadłościowym.
Autor artykułu:
Przeczytaj również:
- Warunki w testamencie przedsiębiorcy: jak wskazania spadkodawcy mogą wpłynąć na podział majątku
- Dlaczego przedsiębiorcy wybierają ARROWS w zakresie prawa korporacyjnego: bezpieczne ukształtowanie struktur holdingowych i długoterminowa ochrona majątku firmy
- Otrzymali Państwo wezwanie do naprawienia szkody z tytułu naruszenia obowiązku staranności dobrego gospodarza?
- Fakturowanie między wspólnikiem a własną firmą: ryzyka prawne i podatkowe, które mogą zagrozić przedsiębiorstwu
- Zaliczki na poczet udziału w zysku: aspekty podatkowe i księgowe bieżącego pobierania gotówki z firmy
- Skuteczne ukształtowanie złożonej struktury holdingowej i przygotowanie ram umownych
- Strukturyzacja holdingu i przygotowanie umów SLA dla klienta
- JUDr. Jakub Dohnal, Ph.D., LL.M.
- PRAWO KORPORACYJNE, HOLDINGI, STRUKTURY
Uwaga:
Informacje zawarte w tym artykule mają wyłącznie ogólny charakter informacyjny i służą podstawowej orientacji w problematyce według stanu prawnego na rok 2026. Choć dbamy o maksymalną dokładność treści, przepisy prawne i ich wykładnia zmieniają się w czasie. Jesteśmy kancelarią adwokacką ARROWS, podmiotem wpisanym do Czeskiej Izby Adwokackiej (Česká advokátní komora) (nasz organ nadzoru), a dla maksymalnego bezpieczeństwa klientów posiadamy ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z limitem 350 000 000 CZK. W celu weryfikacji aktualnego brzmienia przepisów i ich zastosowania do Państwa konkretnej sytuacji niezbędny jest bezpośredni kontakt z kancelarią adwokacką ARROWS (konsultacja@arws.cz). Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe w wyniku samodzielnego wykorzystania informacji z tego artykułu bez uprzedniej indywidualnej konsultacji prawnej.
