Rozliczenie straty podatkowej w 2026 roku
Kiedy tracą Państwo prawo do odliczenia i dlaczego weryfikacja jest kluczowa w spółkach ze stratami z poprzednich lat?
Zgodnie z prawem czeskim strata podatkowa w 2026 roku nie zostanie rozliczona automatycznie; trzeba ją prawidłowo wykazać i pilnować warunków, które mogą ograniczyć prawo do jej odliczenia lub wydłużyć okres, w którym możliwa jest kontrola podatkowa. Ryzyko dotyczy przede wszystkim starszych strat oraz zmian w strukturze właścicielskiej spółki. Z artykułu dowiedzą się Państwo, kiedy można wykorzystać stratę, co sprawdzić przed zmianą wspólników i jak przygotować się na ewentualną kontrolę.
Podsumowanie w punktach
- Strata podatkowa nie jest rozliczana automatycznie. Muszą ją Państwo aktywnie wykazać w zeznaniu podatkowym. Można ją rozliczyć w pięciu bezpośrednio następujących okresach rozliczeniowych lub wstecz za dwa bezpośrednio poprzedzające okresy.
- Urząd skarbowy dokładniej weryfikuje firmy wykazujące stratę. Długotrwałe wykazywanie straty może zostać ocenione jako sygnał ryzyka i prowadzić do wszczęcia kontroli podatkowej, która może objąć także starsze okresy.
- Istotna zmiana wspólników uniemożliwia rozliczenie straty. Jeżeli dojdzie do zmiany o ponad 25 % w kapitale zakładowym lub prawach głosu, straty z reguły nie można rozliczyć, chyba że wykażą Państwo, że co najmniej 80 % przychodów pochodzi z tej samej działalności.
- Zrzeczenie się prawa do rozliczenia straty skraca okres na wymiar podatku. Jeżeli zrzekną się Państwo prawa do rozliczenia straty w przyszłości, termin na wymiar podatku nie ulega wydłużeniu.
Potrzebują państwo pomocy ze stratą podatkową?
Strata podatkowa 2026: podstawowe zasady
Strata podatkowa powstaje, gdy koszty uzyskania przychodu przewyższą przychody podlegające opodatkowaniu w danym okresie rozliczeniowym. Kluczowe jest zrozumienie, że strata podatkowa nie jest wykorzystywana automatycznie. Muszą ją Państwo aktywnie wykazać w zeznaniu podatkowym w podatku dochodowym od osób prawnych.
W 2026 roku nadal obowiązują utrwalone zasady czeskiej ustawy o podatkach dochodowych (ustawa nr 586/1992 Sb., dalej „ZDP”). Stratę podatkową można rozliczyć na dwa sposoby:
1. W kolejnych latach: w pięciu okresach rozliczeniowych bezpośrednio następujących po okresie, za który strata została ustalona.
2. Wstecz (tzw. loss carryback): w dwóch okresach rozliczeniowych bezpośrednio poprzedzających okres, za który strata została ustalona. Obowiązuje tu jednak limit – łącznie wstecz można rozliczyć maksymalnie 30 mln CZK (ok. 1,2 mln EUR).
Firmy wykazujące stratę przez dłuższy czas są dla organu podatkowego sygnałem do wzmożonej uwagi. Czeski urząd skarbowy (finanční úřad) może badać, czy spółka nie wykazuje straty sztucznie, na przykład poprzez zaniżanie przychodów lub rozliczanie kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodu.
Terminy przedawnienia: czas na kontrolę
Kluczową informacją dla każdego przedsiębiorcy jest to, że wykazanie straty podatkowej wydłuża termin na wymiar podatku (termin przedawnienia). Standardowy termin wynosi trzy lata. W przypadku straty podatkowej stosuje się jednak szczególną regułę zgodnie z § 38r ust. 2 ZDP.
Termin na wymiar podatku za okres rozliczeniowy, w którym powstała strata podatkowa, upływa jednocześnie z terminem na wymiar podatku za ostatni okres rozliczeniowy, w którym można było tę stratę podatkową rozliczyć.
W praktyce oznacza to, że jeśli wykażą Państwo stratę za rok 2024 (zeznanie złożone w 2025 roku), mogą ją Państwo rozliczać aż do roku 2029. Termin na wymiar podatku za rok 2029 standardowo upływa dopiero w 2033 roku. Oznacza to, że również rok 2024 pozostaje otwarty dla kontroli aż do tej daty.
Łączny okres, przez który muszą Państwo przechowywać dokumenty i być przygotowani na kontrolę, zbliża się więc realnie do ośmiu–dziewięciu lat.
Jeżeli rozliczą Państwo stratę wstecz, odpowiednio wydłuża się również termin na wymiar podatku za te poprzednie lata.
Zaufali nam ci klienci
Obliczanie okresu na rozliczenie straty
Stratę ustaloną za rok 2024 można rozliczyć w latach 2025, 2026, 2027, 2028 i 2029. Wstecz można ją rozliczyć (do limitu 30 mln CZK) za lata 2023 i 2022.
Istnieje jednak mechanizm pozwalający uniknąć długiego terminu przedawnienia, a mianowicie zrzeczenie się prawa do rozliczenia straty zgodnie z § 34 ZDP. Jeżeli w terminie na złożenie zeznania za rok powstania straty zrzekną się Państwo prawa do jej rozliczenia w kolejnych okresach, termin na wymiar podatku nie ulega wydłużeniu i pozostaje standardowy, trzyletni.
Istotna zmiana wspólników a rozliczenie straty
ZDP zawiera środki przeciwdziałające handlowi tzw. pustymi spółkami ze stratą. Zgodnie z § 38na ZDP nie można odliczyć straty podatkowej, jeżeli doszło do istotnej zmiany w składzie osób bezpośrednio uczestniczących w kapitale lub kontroli (prawach głosu) spółki.
Za istotną zmianę uważa się zmianę dotyczącą więcej niż 25 % kapitału zakładowego lub praw głosu.
Może do niej dojść w wyniku sprzedaży udziału, podwyższenia kapitału zakładowego przez nowego wspólnika lub innych przekształceń. Istnieje jednak wyjątek: stratę można rozliczyć także po istotnej zmianie, jeżeli wykażą Państwo, że co najmniej 80 % przychodów ze sprzedaży własnych produktów, usług i towarów w okresie rozliczania straty pochodzi z tej samej działalności.
Prawnicy kancelarii adwokackiej ARROWS mają bogate doświadczenie z tym testem, ponieważ ocena „tej samej działalności” nie zawsze jest prosta, zwłaszcza gdy firma wprowadziła innowacje lub nieznacznie zmieniła profil.
Potrzebują państwo pomocy ze stratą podatkową?
Odezwiemy się w ciągu 24 godzin.
Kontrola podatkowa w spółkach wykazujących stratę
Firmy wykazujące stratę przez dłuższy czas są z perspektywy czeskiej administracji skarbowej (Finanční správa) ryzykowne. Jeżeli spółka wykazuje stratę, a wspólnicy wnoszą do niej pieniądze lub firma nadal funkcjonuje bez widocznego uzasadnienia ekonomicznego, organ podatkowy może podejrzewać zaniżanie przychodów lub rozliczanie fikcyjnych kosztów.
Typowe obszary kontroli w firmach wykazujących stratę:
Ceny transferowe: czy transakcje z podmiotami powiązanymi odpowiadają cenom rynkowym.
Koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu: konsumpcja osobista wspólników, koszty niezwiązane z przychodami, niewystarczająco udokumentowane usługi.
Zaniżanie przychodów: niewykazane przychody gotówkowe.
Kancelaria adwokacka ARROWS reprezentuje klientów w kontrolach podatkowych, a kluczowa jest prewencja, czyli doskonale przygotowany materiał dowodowy, zanim kontrola się rozpocznie.
Ryzyka i sankcje | Jak pomaga ARROWS (konsultacja@arws.cz) |
Utrata prawa do straty: nierozliczenie w pięcioletnim terminie lub pominięcie jej wykazania w zeznaniu oznacza ostateczną utratę korzyści podatkowej. | Planowanie strategiczne: pilnujemy za Państwa terminów i przygotujemy harmonogram rozliczenia straty tak, aby nie przepadła i została wykorzystana efektywnie. |
Odsetki karne od podatku wymierzonego dodatkowo/obniżonej straty: jeżeli urząd skarbowy stwierdzi, że strata została wykazana w nieuzasadnienie wysokiej kwocie, grozi kara w wysokości 1 % obniżonej straty (lub 20 % podatku wymierzonego dodatkowo) + odsetki za zwłokę. | Rewizja podatkowa i prawna: analizujemy ryzykowne pozycje w księgach jeszcze przed złożeniem zeznania, aby zminimalizować ryzyko dodatkowego wymiaru podatku. |
Utrata prawa z powodu zmiany wspólników: zmiana własności powyżej 25 % bez spełnienia testu przychodów prowadzi do braku możliwości odliczenia straty. | Test kontynuacji działalności: przygotujemy analizę prawną i dokumentację wykazującą spełnienie warunku 80 % przychodów z tej samej działalności, ewentualnie złożymy wniosek o wiążącą ocenę. |
Długi termin przedawnienia: możliwość kontroli nawet 8 i więcej lat wstecz. | Analiza zrzeczenia się straty: doradzimy, czy korzystniejsze jest dla Państwa zrzeczenie się prawa do straty i skrócenie w ten sposób okresu, w którym państwo może Państwa kontrolować. |
Wsteczne rozliczenie straty (loss carryback)
Wsteczne rozliczenie straty pozwala odzyskać już zapłacony podatek. W 2026 roku mogą Państwo stratę podatkową powstałą w tym roku rozliczyć wstecz w korekcie zeznania podatkowego za lata 2025 i 2024.
Maksymalny limit wynosi 30 000 000 CZK łącznie za oba wcześniejsze okresy.
Procedura rozliczenia:
1. Składają Państwo zwykłe zeznanie podatkowe za rok powstania straty (np. 2026), w którym strata zostaje ustalona.
2. Składają Państwo korektę zeznania podatkowego za poprzedni rok (np. 2025), w której rozliczają Państwo tę stratę jako pozycję zmniejszającą podstawę opodatkowania.
3. Powstaje nadpłata podatku, o której zwrot Państwo wnioskują.
Również wsteczne rozliczenie straty wydłuża termin na wymiar podatku za rok, w którym strata została rozliczona.
Sankcje za nieprawidłowe rozliczenie straty
Jeżeli urząd skarbowy stwierdzi błąd w wykazanej stracie, konsekwencje regulują przepisy czeskiej ordynacji podatkowej (ustawa nr 280/2009 Sb.):
Kara: jeżeli dojdzie do obniżenia wykazanej straty podatkowej, powstaje obowiązek zapłaty kary w wysokości 1 % kwoty, o którą strata podatkowa została obniżona.
Odsetki za zwłokę: jeżeli w wyniku błędu powstanie zaległość podatkowa, płaci się odsetki za zwłokę. Odpowiadają one wysokości stopy repo Czeskiego Banku Narodowego (ČNB) powiększonej o 8 punktów procentowych.
Praktyczne kroki na rok 2026
Jeżeli Państwa spółka dysponuje nierozliczonymi stratami:
1. Sprawdźcie wiek strat. Straty powstałe w 2020 roku można po raz ostatni rozliczyć w zeznaniu za rok 2025 (składanym w 2026 roku). Straty z 2021 roku wygasają z rokiem 2026.
2. Przeanalizujcie zmiany właścicielskie. Planują Państwo sprzedaż udziału lub wejście inwestora? Wpływ na straty podatkowe należy rozwiązać z wyprzedzeniem.
3. Rozważcie zrzeczenie się straty. Jeżeli strata jest marginalna, strategicznym rozwiązaniem może być zrzeczenie się jej i wcześniejsze „zamknięcie” roku dla kontroli podatkowej.
Podsumowanie
Strata podatkowa jest cennym aktywem, ale wiąże się z obciążeniem administracyjnym i ryzykiem dłuższego przedawnienia. W 2026 roku należy pilnować nie tylko pięcioletniego terminu, ale również warunków testu kontynuacji działalności przy zmianach w spółce.
Prawnicy kancelarii adwokackiej ARROWS są gotowi pomóc Państwu w audycie strat, przygotowaniu do kontroli podatkowej oraz w uzyskaniu wiążącej oceny, dlatego zachęcamy do kontaktu pod adresem konsultacja@arws.cz.
Autor artykułu:
Przeczytaj również:
- Obowiązkowe zgłaszanie majątku w 2026 roku: na które zwolnione dochody zwróci uwagę organ podatkowy i jak uniknąć sankcji?
- Opodatkowanie dochodów z inwestycji 2026: aktualne zasady zwolnień i strategie optymalizacji podatkowej portfela
- Transgraniczne transakcje share deal: pułapki podatkowe i prawne dla zagranicznych inwestorów
- Wypłata zysku w 2026 roku za rok 2025: prawnik radzi, co powinien zrobić członek zarządu s.r.o. (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prawa czeskiego)
- Pomyślne zakończenie długotrwałego sporu podatkowego
- PRAWO PODATKOWE
Uwaga:
Informacje zawarte w tym artykule mają wyłącznie ogólny charakter informacyjny i służą podstawowej orientacji w problematyce według stanu prawnego na rok 2026. Choć dbamy o maksymalną dokładność treści, przepisy prawne i ich wykładnia zmieniają się w czasie. Jesteśmy kancelarią adwokacką ARROWS, podmiotem wpisanym do Czeskiej Izby Adwokackiej (Česká advokátní komora) (nasz organ nadzoru), a dla maksymalnego bezpieczeństwa klientów posiadamy ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z limitem 350 000 000 CZK. W celu weryfikacji aktualnego brzmienia przepisów i ich zastosowania do Państwa konkretnej sytuacji niezbędny jest bezpośredni kontakt z kancelarią adwokacką ARROWS (konsultacja@arws.cz). Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe w wyniku samodzielnego wykorzystania informacji z tego artykułu bez uprzedniej indywidualnej konsultacji prawnej.